Page Text
________________
अनुयोगवार एवम् अनानुपूर्वीद्रव्याणि अवक्तव्यकद्रपाणि च अनन्तानि विज्ञेयानि । इदमंत्र बोध्यम्-इहानुपूय॑नानुपूर्व्यवक्तव्य रुद्रव्येषु प्रत्येकमनन्तान्पनन्तानि एककस्मिसप्याकाशपदेशे लभ्यन्ते, किं पुनः सर्वलोके । अतः संख्येयासंख्येयप्रकारद्वयं निषिध्य विष्वपि स्थानेष्वानन्त्यमेवोच्यते । असंख्येये लोके कथमनन्तानि द्रव्याणि विष्ठन्तीति न शकुनीयम् ? पुद्गलपरिणामस्य अविन्त्यत्वात् , दृश्यते हि-एक पदीपप्रभा परमाणुव्याप्तेषु एकगृहातवांकाशमदेशेषु अनेकापरमदीपपमा. अनन्त हैं । (एवं प्रणाणुपुब्धी दवाइं अवत्तव्वगदम्वाइं च अणंताई भाणि. यवाई) इसी प्रकार से यह भी जानना चाहिये कि अनानुपूर्वी द्रव्य और अवक्तव्यकद्रव्य भी अनंत हैं। संख्यात-असंख्यात नहीं हैं। इस कथन का यह भाव है कि आनुपूर्वी और अवक्तव्यक इन द्रव्यों में प्रत्येक आनु. पूर्वी आदि द्रव्य अनन्त २ हैं। और प्रत्येक ये एक २ भी आकाश के प्रदेश में अनन्त अनन्त पाये जाते हैं । मर्वलोक की तो बात ही क्या है। इसलिये ये न संख्यात हैं और न असंख्यात है इसलिये इन तीनो में दोनों प्रकारता का निषेध कर अनन्तता की स्थापना की गई है। यहां ऐसी शंका नहीं करनी चाहिये कि असंख्यात प्रदेशीभाकाश रूप क्षेत्र में अनंत आनुपूर्वी आदिद्रव्य कैसे ठहर सकते है क्यों कि पुद्गल का परिणमन अचिन्त्य होता है। यह तो हम अपनी आखों से देखते हैं कि एक प्रदीप की प्रभा से व्याप्त एक गृहान्तवर्ती-आकाश के प्रदेशों में ५२.तु ममत. (पव अणाणुपुबीव्वाई' भवत्तव्वगदवाईच अणंताई भाणियव्याई) मे प्रभारी मनानुषी द्रव्ये ५५ मत छ भने Anવ્યક દ્રવ્યો પણ અનંત છે, એમ સમજવું જોઈએ તે બન્ને પ્રકારના દ્રવ્ય સંથાત પણ નથી અને અસંખ્યાત પણ નથી આ કથનને ભાવાર્થ એ છે કે આનુપૂર્વી અનાનુપૂર્વી અને અવક્તવ્યક આ દ્રવ્યમાંના આનુપૂલી આરિ દ્રવ્ય અનંત-અનંત છે. તે પ્રત્યેકને એક એક આકાશપ્રદેશમાં પy અનંત અનંત રૂપે સદુર્ભાવ હોય છે. તે પછી સર્વકની તે વાત જ શી કરવી ! તે કારણે તેને સંખ્યાત પણ કહ્યા નથી અને અસંખ્યાત ૫) કતા નથી આ રીતે ત્રણેમાં બંને પ્રકારતાનો નિષેધ કરીને અનંતતાનું જ પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું છે.
અત એવી શંકા કરવી ન જોઈએ કે અસંખ્યાત પ્રદેશી આકાશ રૂપ ક્ષેત્રમાં અનંત આનુપૂર્વી આદિ દ્રવ્ય કેવી રીતે રહી શકે છે, કારણ કે પુદગલનું પરિમન અચિંત્ય હોય છે. એ તે આપણે આપણી આંખો ૧૪ એઈ શકીયે છીએ કે એ પ્રતીપ (દીપક) ની પ્રજાથી વ્યાસ એક ચાન્ડર્વતી-(વરની અંદર)
| SR No. | 040003 |
| Book Title | Anuyogdwar Sutra Part 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kanhaiyalal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1967 |
| Total Pages | 861 |
| Language | Sanskrit, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar |
| File Size | 249 MB |