________________
अनुयोगन्द्रका टीका सूत्र ८१ अनुगमस्वरूपनिरूपणम्
३३९
ध्यानुपूर्वीद्रव्याणि आनुपूर्वीद्रव्येष्वेव वर्त्तन्ते नान्यत्रेति । एवं नैगमव्यवहारसम्म - तानि अनानुपूर्वी द्रव्याणि अनानुपूर्वीद्रव्येष्वेव वर्त्तन्ते, नैगमव्यवहारसम्मतानि अवक्तव्यकद्रव्याणि च अवक्तव्यकद्रव्येष्वेव वर्त्तन्ते इश्यपि भावनीयम् । प्रकृतमुपसंहरन्नाह - स एष समवतार इति ॥ ८० ॥
,
c
अथानुगमं निरूपयितुमाह
मूलम् - से किं तं अणुगमे ? अणुगमे नवविहे पण्णत्ते ? तं जहा संतपयपरूवणया १ दव्वप्यमाणं २च खित्त३ फुसणा य४ । कालो य ५ अंतरं ६ भाग ७ भाव ८ अप्पा बहुं ९ क्षेत्र ॥१॥
से तं अणुगमे ॥सू०८९॥
छाया- - अथ कोऽसौ अनुगमः ? अनुगमो नवविधः प्रज्ञप्तः, तद्यथा-सत्पद प्ररूपणता १ द्रव्यमाणं च २ क्षेत्रं ३ स्पर्शना च ४ । कालश्च ५ अन्तर ६ भागो७ भावः ८ अल्पबहुत्वं चैत्र ||१|| स एषोऽनुगमः ॥० ८१ ॥
sun द्रव्य हैं वे सब अपनी जातिरूप अवक्तव्यक द्रव्यों में ही रहते हैं। ऐसा अर्थ अवशिष्ट पाठ को लगा लेना चाहिये। इस प्रकार यह समवतार का स्वरूप है ?
भावार्थ - आनुपूर्वी अनानुपूर्वी और अवक्तव्यक जितने भी द्रव्य हैं उनके विषय में ये तीन प्रश्न हो सकते हैं कि आनुपूर्वी आदि समस्त द्रव्य कहां रहते हैं ? | अपनी जावालों में ही रहते हैं-या भिन्न जाति वोलों में रहते हैं। इनका ही समाधान सूत्रकार ने इस सूत्र द्वारा किया है । उसमें यह कहा गया है कि नैगमव्यहारसंमत समस्त आनुपूर्वी आदि द्रव्य अपनी २ जाति में ही रहते हैं-भिन्न जाति में नहीं । । सृ० ८० ॥
પણ પેાતાની જાતિ રૂપ અવકતવ્યક દ્રવ્યેામાં જ રહે છે; એવા મથ બાકીના પાઠના વિષયમાં સમજી લેવા જોઇએ આ પ્રકારનું સમવતારનું સ્વરૂપ છે. ભાવાથઆનુપૂર્વી, અનાનુપૂર્વી અને અવકતવ્યક રૂપ જેટલાં દ્રવ્યે છે, તેમને વિષે આ ત્રણ પ્રશ્ન સભવી શકે છે-આનુપૂર્વી આદિ સમસ્ત દ્રવ્ય કયાં રહે છે ? શું તેએ પેતાની જાતિવાળામાં જ રહે છે, કે ભિન્ન જાતિવાળામાં રહે છે? સૂત્રકારે આ સૂત્રમાં આ પ્રશ્નોનું જ સમાધાન કર્યુ” છે. તેમણે આ સૂત્રમાં એ વાતનુ પ્રતિપાદન કર્યું છે કે નૈગમવ્યવહારનય. સંમત સમસ્ત આનુપૂર્વી આદિ દ્રશ્ય પોતપેાતાની જાતિમાં જ રહે છે-ભિન્ન જાતિમાં રહેતાં નથી. ાસુ૦૮૦ના
