________________
३३८
____ अनुयोगद्वारसूत्रे भविरोध वृत्तिता अपनी जाति में ही हो सकती है दूसरी जाति में नहीं । आनुपूर्वी द्रव्योंका समवतार यदि पर जाति में भी माना जावेगा तो इस प्रकार परजाति में रहने पर उनमें स्वजाति में रहने की अविरोध वृत्तिता नहीं बन सकेगी । इसलिये यह निश्चित सिद्धान्त है-कि नाना देशवर्ती समस्त आनुपूर्वी द्रव्य आनुपूर्वी द्रव्यरूप अपनी जाति में ही रहते हैं। परजाति में नहीं। ( नेगमववहाराणं अणाणुपुत्वाई कहिं समोयरंति किं आणुपुत्वीदव्वेहि समोयरंति ? अणाणुपुत्वी दवे. हिं समोरंति ? अवत्तव्वयव्वेहि समोयरंति) नैगम व्यहारनय संमत समस्त अनानुपूर्वी द्रव्य कहां प्रविष्ट होते हैं ? क्या आनुपूर्वी द्रव्यों में समाविष्ट होते हैं, या अवक्तव्यक द्रव्यों में समाविष्ट होते हैं ?
उत्तर- ( नो आणुपुत्वीदवेहिं समोयरंति, अणाणुपुत्वीदव्वेहि समोयरंति, नो अवत्तव्वयव्वेहिं समोयरंति ) जितने भी अनानुपूर्वी द्रव्य है- वे सघन तो आनुपूर्वी द्रव्यों में रहते हैं, और न अवक्तव्यक द्रव्यों में रहते हैं, किन्तु अपनी जाति रूप जो अनानुपूर्वी द्रव्य है उनमें ही रहते हैं । इसी प्रकार से जितने भी नैगमव्यवहार नय संमत अवक्तવેશ અથવા અવિરોધવૃત્તિતા છે. આ અવિરધવૃત્તિતાને સદ્ભાવ પિતાની જાતિમાં જ હોઈ શકે છે–અન્ય જાતિમાં હોઈ શક્યું નથી આનુપૂવ દ્રવ્યને સમવતાર (સમાવેશ) જે પર જાતિમાં પણ માનવામાં આવે તે આ રીતે પર જાતિમાં રહેવાથી તેમનામાં સ્વજાતિમાં રહેવાની અવિરાધવૃત્તિતા સંભવી નહીં શકે તેથી એ નિશ્ચિત સિદ્ધાંત છે કે વિવિધ દેશવતી સમસ્ત આનુપૂવ દ્રવ્ય આનુર્વા દ્રવ્ય રૂપ પિતાની જાતિમાં જ રહે છે५२तिभा २२तुनी .
(नेगमववहाराण' अणाणुपुव्वाइ कहिं समोयरंति किं आणुपुथ्वी दव्वेहि समोयरंति ? अणाणुपुव्वी व्वेहि समोयरंति ? अबत्तव्ययपव्वेहि समोयरंति!) બેગમ અને વ્યવહાર નયસંમત સમસ્ત અના પૂર્વ ક્યાં પ્રવિષ્ટ થાય છે? શું તેઓ આનુપૂર્વી દ્રવ્યોમાં સમાવિષ્ટ થાય છે કે અનાનુપૂવી દ્રવ્યોમાં સમાવિષ્ટ થાય છે, કે અવકતવ્યક દ્રવ્યોમાં સમાવિષ્ટ થાય છે?
उत्तर-(नो आणुपुत्वीदव्वेहि समोयरंति, अणाणुपुव्वीदव्वेहिं समोय. रंति, नो अवत्तव्वयव्वेहि समोयरंति ) २ai मानानु द्रव्य छ, तमा આનુપૂવી દ્રવ્યોમાં પણ રહેતાં નથી, અવકતવ્યક દ્રવ્યોમાં પણ રહેતાં નથી, પણ તેમની જાતિ ૩૫ જે અનાનુપૂર્વી દ્રવ્ય હોય છે તેમાં જ રહે છે. એજ પ્રમાણે નિગમવ્યવહારનય સંમત જેટલાં અવકતવ્યક દ્રવ્ય છે તેને
