________________
३१८
___ अनुयोगायक छाया-एनया खलु नैगमव्यवहारयोरर्यपदमरूपणतया कि प्रयोजनम् ? एतया खलु नैगमव्यवहारयोरर्थपदपरूपणतया भासमुत्कीर्तनता क्रियते॥०७६।।
टोका-'एयाए णं' इत्यादि
एतया नैगमव्यवहारसम्मतया अर्थपदमरूपणतया कि प्रयोजनम् किं फलम् ? इति शिष्यः पृच्छति । अथ-उत्तरयति-एतया नैगमव्यवहारसम्मतयाऽर्थपदप्रसपणतया भङ्गसमुत्कीर्तनता क्रियते। अयं भावः-अर्थपदप्ररूपणतायां संहासंशिव्यवहारो निरूपितः । संज्ञासंज्ञिव्यवहारे सत्येव भङ्गकाः समुत्कीर्तयितुं शक्यन्ते, नान्यथा, संज्ञामन्तरेण निर्विषयाणां भङ्गानां प्ररूपणाया असंभवात् । तस्याद् __ इसका प्रयोजन क्या है ? इस बात को सूत्रकार अब प्रदर्शित करते हैं-'एयाएणं' इत्यादि।
शब्दार्थ-हे भदन्त ! (एयारणं नेगमववहाराणं अट्ठपयपरूवण. याए कि पओयणं) नेगम व्यवहारनय संमत इस अर्थ पद प्ररूपणता रूप आनुपूर्वी से क्या प्रयोजन सधता-निकलता-है।
उत्तर-(एयाएणं नेगमववहाराणं अपयपरूषणयाए भंगसमु. कित्तणया कज्जा) इस नैगमव्यवहारनय संमत अर्थ पद प्ररूपणतारूप आनुपूर्वी से भंग समुत्कीर्तनता की जाती है। तात्पर्य यह कि पहिले जो यह कहा गया है कि अर्थ पद प्ररूपणता में संज्ञा संज्ञि व्यवहार निहित है । क्यों कि उसी से संज्ञा संज्ञि व्यवहार चलता है। और इस व्यवहार के होने पर ही भंगों का समुत्कीर्तन (उत्पत्ति) हो सकता है। अन्यथा नहीं हो सकता है। कारण-संज्ञा-नाम-के विना निर्विषय हुए
હવે આ અર્થપદ પ્રરૂપણા રૂપ આનુપૂર્વનું પ્રજન પ્રકટ કરવા मित्त सत्र छ -“ एयाएणं" त्या:
हाथ-प्रश्न-समपन्! ( एयाएणं नेगमयवहाराण' अदुपयपरूवणयाए कि पओयण) नेगम अने ०५१७२नय समता म ५४ ५३पता ૨૫ આનુપૂર્વી દ્વારા કયું પ્રયોજન સિદ્ધ થાય છે?
उत्तर-(एयाएणं नेगमववहाराणं अटुपयपरूवणयाए भंगसमुक्त्तिणा, જના) આ નગમનય અને વ્યવહારનય સંમત અર્થપદ પ્રરૂપણતા ૩૫ આવી વડે ભંગસમુત્કીર્તનતા કરાય છે આ કથનનું તાત્પર્ય નીચે પ્રમાણે છે
પહેલાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે અર્થપદ પ્રરૂપણુતામાં સંજ્ઞા સંજ્ઞા વ્યવહાર ચાલે છે, અને તે વ્યવહારને સદ્ભાવ હોય તે જ ભગનું સમીતીન (લંગની ઉત્પત્તિ થઈ શકે છે તેને અભાવ હોય તે થઈ શકતું નથી. કારણ કે સંજ્ઞા (નામ) વિના નિવિષય થયેલા અંગે (વિકપ,
