________________
अनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र ७४ अपोपनिधिकीद्रव्यानुपूर्वी निरूपणम् ३०७ __ननु भङ्गसमुत्कीर्तनभङ्गोपदर्शनयोः को भेदः ? इति चेत् उच्यते-भङ्गसमु. कीर्तने भङ्गविषयकं सूत्रमेवोच्चारणीयम् । भङ्गोपदर्शने तु तदेव स्वविषयभूतेना. र्थेन सहोच्चारयितव्यमिति। तथा-समवतारः तेषामेवानुपूर्व्यादि द्रव्याणी स्वस्थानपरस्थानान्तर्भावचिन्तनप्रकारः । इति चतुर्थों भेदः ४। तथा-अनुगमःअनुगमनम् , अनुगमनेषामेवानुपूर्यादिद्रव्याणां सत्पदप्ररूपणादिभिरनुयोगद्वारैर्विचारणम् । इति पञ्चमोभेः ५। एभिः पञ्चभिप्रकार नँगमव्यवहारनयमतेन अनौपनिधिक्याः द्रषानुपूर्व्याः स्वरूपं निरूप्यत इति भावः ॥०७४॥ तत्र प्रथमं भेदमाह
मूलम्-से किं तं नेगमववहाराणं अटुपयपरूवणया ? नेगमववहाराणं अतृपयपरूवणया-तिपएसिए आणुपुत्री, चउप्पएसिए आणुपुवी जाव दसपएसिए आणुपुत्वी, संखेजपएसिए
शंकाः-भंगसमुत्कीर्तन और भंगोपदर्शन इन दोनों में क्या भेद है ? भंगसमुत्कीर्तन में भंग विषयक सूत्र का ही केवल उच्चारण करना होता है और भंगोपदर्शन में वही सूत्र अपने विषयभून अर्थ के साथ बोला जाता है। उन्हीं आनुपूर्वी आदि द्रव्यों का स्वस्थान और परस्थान में अन्तर्भाव होने के विचारों का जो प्रकार है उसका नाम समवतार है। उन्हीं आनुपूर्वी आदि द्रव्यों का जो सत्पदकी प्ररूपणा आदि वाले अनुयोगद्वारों से विचार करना होता है वह अनुगम है। इन पांच प्रकारों से नैगमव्यवहार नय के मत से मान्य अनारनिधिको द्रव्यानु. पूर्वी का स्वरूप निरूपित होता है। ।मु०७४।।
શંકા-ભંગ સમુત્કીર્તન અને ભંગ પદર્શન વચ્ચે શો ભેદ છે?
ઉત્તર-ભંગ સમુ-કીર્તનમાં ભંગવિષયક સૂત્રનું જ કેવળ ઉચ્ચારણ કરવાનું હોય છે. પરંતુ ભગો પદર્શનમાં એજ સૂત્ર પિતાના વિષયબત અર્થની સાથે ઉચ્ચારિત થાય છે.
સમવતાર-એજ આનુપૂર્વી આદિ દ્રવ્યનો સ્વસ્થાન અને પરસ્થાનમાં અન્તર્ભાવ થવાના વિચારોને જે પ્રકાર છે તેનું નામ “સમાવતાર' છે.
અનુગમ-એજ આનુપૂર્વી આદિ દ્રવ્યો જેને સત્પદની પ્રરૂપણા આદિવાળા અનુગ દ્વારેથી વિચાર કરાય છે તેનું નામ અનુગમ છે.
આ પાંચ પ્રકારે નૈગમ અને વ્યવહાર નયના મતસંમત અનોપનિષિી દ્રવ્યાનુપૂવીનું સ્વરૂપ નિરૂપિત થાય છે, સૂ૦૭૪
