________________
વખતચંદ શેઠને વહીવટ,
કેપ્ટન બાર્ન વેલે તે પછી તપાસ કરીને હક-હકુમતને નિર્ણય કર્યો. તા. ૨૦-૧૨-૧૮૨૦ ના મુંબઈ સરકારને રીપોર્ટ કરતાં
૧૬૫૭ ના લખાણો કે જેમાં દીહી સરકારની સનદેને સ્વીકાર થયેલ છે તે ઉપરથી જણાય છે કે પાલીતાણ પ્રગણું અને શત્રુંજય પર્વત કે જેની ઉપર જેનેનાં મંદિર આવેલાં છે તે શ્રાવકોને ઇનામ તરીકે બક્ષીસ આપેલ છે.” તેમ જણાવ્યું અને ઈ. સ. ૧૬૫૧ માં ગેહેલ કાંધાજીયે જે ખત કરી આપ્યું હતું તેને અમલ આ લાંબા સમય સુધી એકધારે જાળવીને ગત ઠાકરે સંઘનું મલરું-રાપું કરતા અને સ્થાનિક ચોકીપહેરે જાળવતા તે કામ શરૂ રાખવા માટે ચોક્કસ રકમથી કામ લેવાનો નિર્ણય કર્યો અને ઈ. સ. ૧૮૨૧ માં ગોહેલ કાંધાજી (થા) અને જેનો વચ્ચે તેમના રૂબરૂ ફરી કરાર કરવામાં આવ્યું. જેમાં દરબાર લાગતના રૂા. ૪૦૦૦, ભાટેને રૂા. ૨૫૦ અને રાજગેરેને રૂા. ૨૫૦ બાંધી આપ્યા. અને તેના બદલામાં દરબારે ચોકીપહેરાની ખબરદારી રાખવા અને કોઈ વાતે નુકશાન ન થાય અથવા આફત ફીતુર કે આસમાની સુલતાની થાય તે તે વળતર આપવાનું કબુલ્યું.
આ વખતે ગોહેલેના હાથમાં ૪૨ ગામ હતાં જેમાં લગભગ અરધાં ઉજજડ હતાં. તેથી તેમને આરબના દેવામાંથી મુક્ત થવાને બીજો માર્ગ ન રહેતાં ઈ. સ. ૧૮૨૧ માં હેમાભાઈ શેઠને પાલીતાણું પ્રગણું ઈજારે આપી આરબેને ભાર ઉતાર્યો.
હેમાભાઈ શેઠને વહીવટ વખતચંદ શેઠના નામથી મુંબઈ, કલકસ્તા, રતલામ, વડોદરા, ભાવનગર, વઢવાણ, લીંબડી, પાલીતાણા,
૧ આ ૧૮૨૧ ને કરાર જેનોના જ્વાબના પુષ્ટ ૧૫-૧૬ ઉપર છે. આ કરાર વખતચંદ શેઠના ભાઈ નથુરા રૂબરૂ થયો હોય તેમ જણાય છે.
૨ આ કરાર મુજબ ઇડરના રાયચંદ પ્રેમચંદની ચોરી થતાં તેને અવેજ ઠાકરે ભરી આવ્યો હતો.
૩ રાસમાળા ભાગ ૨ જો જુઓ.
૪ હેમાભાઈ શેઠને વહીવટ વખતચંદ શેઠના નામે થતો હોવાથી આ ધીરધાર વખતચંદ શેઠે કરી તેમ કહેવાય છે. વખતચંદ ઇ. સ ૧૮૧૪ માં ! સ્વર્ગવાસી થયા હતા.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
