________________
જેને સત્તાને યુગ. સર કર્યા, તેમજ વડવાના શંખ રાજાને કબજે કરી સમુદ્ર તથા જમીન માગે વ્યાપાર વધાર્યો.
આટલા વખત દરમીયાન શાહબુદ્દીન ઘેરી ગુજરી જવા પછી તેને ભત્રીજો નબળો જણાવાથી તેના સુબાઓ (ગુલામ) સ્વતંત્ર થઈ દીલ્હીની ગાદી પચાવી બેઠા હતા.
વસ્તુપાળે રાજ્યને વિસ્તાર વધારવા સાથે તે સમયના દિલ્હીના ગુલામ બાદશાહ બહેરામની સાથે સંબંધ બાંધીને ગુજરાત તથા તીર્થોને નિર્ભય કર્યો. એટલું જ નહિ પણ શત્રુંજય ગીરનાર તથા આબુ ઉપર કરોડના ખર્ચ દેવમંદિરે વસાવીને શ્રી શત્રુંજયનો ચઢાવ ને પગથિયાં બંધાવ્યાં. આ ઉપરાંત નવલાખ જનબીંબ ૧૩૧૩ નવાં મંદિર, ૩૩૦૦ જીર્ણોદ્ધાર, ૮૪ સરોવર, તથા ઉપાશ્રયે, જ્ઞાનભંડારે, શીવાલયે, જૈનેતર દેવગ્રહ, ભોજનગ્રહ વગેરે પાછળ અઢળક દ્રવ્ય ખરચ્યું હતું; તેમજ રાજકાર્યભાર પણ કુશળતાપૂર્વક સંભાળી તેમના ભાઈ સેનાપતિ તેજપાળ સાથે ૬૩ લડાઈમાં જીત મેળવી રાજસમૃદ્ધિ વધારી હતી અને ૩૨ શહેરોને કીલા બંધાવ્યા હતા.
આ અરસામાં ગુજરાતના બાદશાહ મજુદ્દીન સાથેનાગપુરના પુનડશાને ઘરવટ જેવો સંબંધ બંધાયું હતું. તેથી પુનડશાએ શ્રી શત્રુંજયનો સંઘ કાવ્યો ત્યારે સુલતાને સારી સગવડ કરી આપી હતી.
૧ વસ્તુપાળે સને ૧૨૪૦ (સં. ૧૨૯૬ ) માં શત્રુંજયનો ઉદ્ધાર કર્યો હતા. તે માટે વિશેષ જુઓ “શત્રુંજય પ્રકાશ–પૂર્વાદ્ધ.
૨ શ્રી શત્રુંજય ઉપર સગાળપોળમાં લાખાડીની દીવાલ ઉપર આવેલા શીલાલેખમાં “વસ્તુપાળે શત્રુંજયના પગથિયાં બંધાવ્યાનો ઉલ્લેખ છે. તેમજ ઇતિહાસકારો પણ વસ્તુપાળે કુમાર કુંડ' થી ધોળી પરબ સુધી પગથિયાં બંધાવ્યાનું જણાવે છે.”
૩ શત્રુંજયની તળાટીમાં તેમણે પોતાની સ્ત્રી લલીતાદેવીના પુણ્યસ્મરભાર્થે લલીતસાગર સરોવર બંધાવ્યું હતું તથા તેજપાળની સ્ત્રી અને પમાન દેવીના પુણ્યસ્મરણાર્થે આજના મંદિરોમાં અઢળક દ્રવ્ય ખરચ્યું હતું. તેને મરણ ચિન્હો અત્યારે પણ મેદ છે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
