________________
રખોપાના અવેજ બાબતમાં મુંબઈ સરકારના ૧૮૬ ૬ ના હુકમે બ્રીટીશ સરકારની મંજુરી વિના કોઈપણ
કર લેવાની મનાઈ કરે છે. ૪૪. મુંબઈ સરકારે છેવટે ૧૮૬૬ ના ફેબ્રુઆરીની ૬ ઠ્ઠી તારીખે તેમનો ચુકાદો આપે. તેઓએ કર્નલ કીટીંજને ઠરાવ બહાલ રાખ્યો. તેમ કરતી વખતે તેઓએ કહ્યું કે–“કરાવેલ રકમ માં શ્રાવક પાસેની દરબારની તમામ માગણનો સમાવેશ થાય છે. અને ઠોકર સાહેબ ગમે તે બાને બીજી કોઈ પણ રકમ તેઓ પાસેથી લે તે રકમ શ્રાવકેને મજરે મળે અને આ રકમને બદલે શ્રાવકને તેઓના જાન માલના પોલીસ રક્ષણ માટેની બાંહેધરી આપવી.” તેઓએ આગળ કહ્યું કે–
આરેગ્યતાના કામ માટે કાંઈ પણ કરી નાખવામાં આવે તે, મારે કહેવું જોઈએ કે, આ કર બ્રીટીશ સરકારની મંજુરીથી નાખ, અને પાલીતાણા ઠાકરની અંગત ઉપજ તરીકે ગણવા દેવામાં નહીં આવે પણ જે કામ માટે તે લેવામાં આવે તેજ કામમાં તેને ઉપગ થો જોઈએ.
આ હુકમનાં આશયે અને તેના અસર. ૪૫. અમે જણાવીએ છીએ કે વળી આ હુકમે શત્રુજ્ય ગિરિ ઉપર દરબારની સંપૂર્ણ રાજકીય હકુમત નથી અને બ્રીટીશ પ્રજાના મોટા સમૂહના તેમાં રહેલ હિનનું રક્ષણ કરવાની પિતાની જવાબદારી કબુલ કરે છે તે સ્થીતિ સ્પષ્ટ રીતે ભારપૂર્વક બતાવે છે. વિશેષમાં તે એમ પણ બતાવે છે કે–રખોપાની રકમ તે કાંઈ ઉપજ માટેને કર નથી પણ અમુક કામ કરવા બદલ અવેજ છે.
શ્રાવકોને તેણે આપવાની રૂા. ૧૦,૦૦૦) ની રકમના બદલામાં તેના જાનમાલનું સંપૂર્ણ પોલીસ રક્ષણ કરવાની બાંહેધરી આપવી તે સરત ઉપરથી આ વાત સ્પષ્ટ થાય છે. યાત્રાળુઓને કાંઈપણ નુકશાન થાય તેને બદલો વાળી આપવાની જે હકીકત છે
( ૨૧ )
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
