________________
आगम
(४५)
प्रत
सूत्रांक
[१४६
-१४७]
गाथा:
|I--II
दीप
अनुक्रम
[ ३००
-३०९]
[भाग-३९] “अनुयोगद्वार " - चूलिकासूत्र - २ ( मूलं + वृत्ति:)
मूलं [१४६- १४७] / गाथा ||११५-११८||
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधितः मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित ... आगमसूत्र -[ ४५], चूलिकासूत्र - [२] अनुयोगद्वार मूलं एवं हेमचन्द्रसूरि-रचिता वृत्तिः
अनुयो०
मलधा
रीया
॥ २१६ ॥
Jan Educat
नुमानस्य त्रिविधं ग्रहणं भवति, तद्यथा-अतीतकालविषयं ग्रहणं ग्राह्यस्य वस्तुनः परिच्छेदोऽतीतकालग्र हणं, प्रत्युत्पन्नो वर्तमानः कालस्तद्विषयं ग्रहणं प्रत्युत्पन्नकालग्रहणम्, अनागतो भविष्यत्कालस्तद्विषयं ग्रहणमनागतकालग्रहणं, कालत्रयवर्तिनोऽपि विषयस्यानुमानात्परिच्छेदो भवतीत्यर्थः, तत्र 'उत्तिणाईति उद्गतानि तृणानि येषु वनेषु तानि तथा, अयमत्र प्रयोगः- सुदृष्टिरिहासीद् उन्नृणवननिष्पन्न सस्यपृथ्वीतलजलपरिपूर्णकुण्डादिजलाशयप्रभृतितत्कार्यदर्शनाद्, अभिमतदेशवादित्यतीतस्य वृष्टिलक्षणविषयस्य परिच्छेदः, साधुं च 'गोचराग्रगतं' भिक्षाप्रविष्टं विशेषेण छर्दितानि गृहस्थैर्दत्तानि प्रचुर भक्तपानानि यस्य स तथा तं तादृशं दृष्ट्वा कश्चित्साधयति - सुभिक्षमिह वर्तते, साधूनां तद्धेतुकप्रचुर भक्तपानला भदर्शनात्, पूर्वदृष्टप्रदेशवदिति । 'अब्भस्स निम्मलन्स' गाहा सुगमा, नवरं स्तनितं मेघगर्जितं 'वाउन्भामो'ति तथाविधो वृष्टयव्यभिचारी प्रदक्षिणं दिक्षु भ्रमन् प्रशस्तो वातः 'वारुणं'ति आर्द्रामूलादिनक्षत्रप्रभयं माहेन्द्ररो|हिणीज्येष्ठा दिनक्षत्रसम्भवं अन्यतरमुत्पातम् - उल्कापातदिग्दाहादिकं प्रशस्तं वृष्ट्यव्यभिचारिणं दृष्ट्वाऽनु मीयते, यथा-सुषृष्टिरत्र भविष्यति, तद्व्यभिचारिणामभ्रनिर्मलत्वादीनां समुदितानामन्यतरस्य वा दर्शनात्, यथाऽन्यदेति, विशिष्टा ह्यभ्रनिर्मलत्वादयो वृष्टिं न व्यभिचरन्त्यतः प्रतिपत्रैव तत्र निपुणेन भाव्य| मिति । 'एएसिं चेव विवज्जासे' इत्यादि, एतेषामेवोत्तृणवनादीनामतीतवृष्ट्यादिसाधकत्वेनोपन्यस्तानां हेतूनां व्यत्यासे - व्यत्यये साध्यस्यापि व्यत्ययः साधयितव्यों, यथा-कुदृष्टिरिहासीनिस्तृणवनादिदर्शनादित्यादिव्य
For Pale & Personal Use Only
~443~
वृत्तिः
उपक्रमे प्रमाणद्वारं
॥ २१६ ॥