________________
૧૫
થઈ સિદ્ધપણું પામી શકે આથીજ શ્રી પંચપરમેષ્ટિમાં શ્રી અરિહંતને સિદ્ધની પહેલાં મૂકેલ છે.
૧૭,
અરિહંત ત્રણ પાઠે લખાય છે. ૧ અરહંત ૨ અરિહંત અને
૩ અરૂહંત. અરિહંતને . (૧) અરહંત (અહંત–જે યોગ્ય છે. અ = યોગ્ય થવું
એ ધાતુ) એટલે જે પૂજાને–આઠ મહાપ્રાતિ
હાર્યરૂપ પૂજાને યોગ્ય છે તે. કહ્યું છે કે अरहंति वंदण नमं सणाइ अरहंति पूअसकार । सिद्धिगमणं च अरहा अरहंता तेण वुचंति ॥ જે વંદન, નમસ્કારાદિને યોગ્ય છે, જેને પૂજાસત્કાર કરવા યોગ્ય છે અને જે સિદ્ધિ પામવા યોગ્ય છે તેને અરહંત
કહે છે. • (૨) અરહંત (અરજ–રોહનના–રજ હણવાથી રજવગરના)
એટલે ચાર આત્મગુણઘાતી કર્મરૂપી રજને હણનાર. (૩) (અરહસ્ય–જેને રહસ્ય નથી તે) એટલે પોતાને કેવલ
જ્ઞાન-દર્શન પ્રાપ્ત થયેલ હોવાથી જેને કંઈ પણ છાનું નથી તે. (૪) (અ = નથી + હ = એકાંત પ્રદેશ + અંત = મધ્યભાગ. જેને
એકાંતપ્રદેશ કે મધ્યભાગ નથી) એટલે જેને કંઈ પણ વસ્તુ
છાની નથી તે. (પ) (અન્ન નથી + રહ = રથરૂપી પરિગ્રહ + અંત = વિનાશ-વિ
નાશકરનાર એવા જરા–ઘડપણ આદિ) એટલે જેને પરિગ્રહ
કે જરા આદિ નથી તે. (૬) (અરહય-ર = છાંડવું, જેણે છોડ્યો નથી) એટલે જેણે સ્વ
સ્વભાવ છોડ્યો નથી તે. ૨. અરિહંત. (અરિહંતા-અરિ = શત્રુ + હંતા = હણનાર) એટલે આઠ
કર્મરૂપ શત્રુને હણનારા. ૩. અરૂહંત (અરૂહ-૨ = ઉગવું–ઉપજવું–જેને ઉગવું કે ઉપજવું
નથી) એટલે જેને કર્મો ક્ષીણ થઈ જવાથી બીજો ભવ લેવાનો નથી તે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
