________________
આચરણ થાય છે. જેનસત્ર દશવૈકાલિકમાં ધર્માચરણ અંગે કહેવામાં આવ્યું છે કે તે આલોક કે પરલોકના સ્વાર્થ માટે નહીં; પણ એકાંત આત્મશુદ્ધિ કર્મ-નિર્જરા માટે કરવું જોઈએ. '
હરિશ્ચંદ્ર રાજાએ સત્ય પાલન માટે રાજપાટને ત્યાગ કર્યો. પત્નીને વિયોગ સહ્યો; ભંગીનું દાસપણું સ્વીકાર્યું પણ તેમણે એને બદલો મળે એવું ઈચ્છયું ન હતું. એટલે તે ધર્મપાલન થયું.
મહાત્મા ગાંધીજીએ આફ્રિકામાં ભારતીયોની દુર્દશા મટાડવા તેમને અન્યાય થતો હતો તેને અહિંસક રીતે દૂર કરી સત્યાગ્રહ વગેરે કર્યો. ત્યારે ત્યાંના ભારતીયોએ મળીને તેમને ઘરેણાં તથા રોકડ ભેટમાં આપ્યાં. તેને ગાંધીજીએ પિતાના માટે ન વાપર્યા. કસ્તુરબાનું મન જરા લલચાઈ ગયું પણ ગાંધીજીએ તેમને સમજાવ્યા કે આપણે જે કંઈ કર્યું છે તે બદલાની ભાવનાથી નથી કર્યું. તેનું ફળ પામવાની આપણને આશા ન લેવી જોઈએ; અને અંતે તે બધી રકમનું ટ્રસ્ટ તેમણે કર્યું. આ છે ધર્મભાવના !
જનસમાં અન્નક શ્રાવકનો અધિકાર ચાલે છે. એક દેવ તેમની કસોટી કરીને રાજી થાય છે ત્યારે તેમની પાસે સ્વર્ણ કુંડળ ધરે છે. પણ અન્નક તેને સ્વીકાર કરતા નથી કારણ કે તે પુણ્યનું ફળ હતું. ધર્મ તો ત્યાગ માગે છે.
ધર્મ અને પુણ્યની મહત્તા માટે ઉત્તરાધ્યયન સૂત્રમાં એક શ્લોક બહુ જ સ્પષ્ટ છે :–
जो सहस्सं सहस्साणं मासंमासं गवं दए तस्स वि संजमो सेयो अहिंतस्स वि किंचण
–જે પ્રતિમાસ લાખ લાખ ગાયોનું દાન કરે છે, પુણ્ય મેળવે છે તેના દાન કરતાં સંયમીનો સંયમ એટલે કે ધર્મ શ્રેષ્ઠ છે, ભલે તે કંઈપણ દાન ન કરે !
ધર્મ એક અતિ પવિત્ર ભાવના છે. તેનાથી પ્રેરાઈને લેકના એકાંત,
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
