________________
ઘણા દેને તે તદ્દન ઊંધી રીતે જ ચીતરવામાં આવે છે. જેમકે વીતરાગદેવ કે જેમને કંઈ પણ વસ્ત્ર કે પરિગ્રહ ન હતાં તેમને કપડાં ઘરેણું પહેરાવીને માનવા વગેરે મૂઢતા પણ રૂપભ્રમમાં આવે છે.
કયાચના : ઉપાસનાને વાસ્તવિક અર્થ તે આચાર્ય હેમચંદ્રાચાર્યના શબ્દ પ્રમાણે –“તેવ સપર્યાસ્તવજ્ઞાપરિપાલનમ” એટલે કે આપની સેવા આપની આજ્ઞાનું પાલન કરવામાં છે, એટલે કે આપને અનુસરીએ તે અમારો ઉદ્ધાર થાય “તેના બદલે આજે દેવોને રાજી કરીને જાતજાતની યાચના–માન્યતા કરવામાં આવે છે તે યાચના છે. સંતાન, ધન, વિજ્ય, શત્રુક્ષય વગેરેની યાચના કયાચનામાં આવી જાય છે. દેવે પાસે રેગહરણ કે સંતાન-પ્રાપ્તિની યાચના કરવી તે પણ અયોગ્ય છે; કારણ કે તે દેવોને એ ધંધો નથી. પણ આવા સમયે ભગવાનને કે દેવને યાદ કરવા જેથી બિમારી સહેવાની તાકાત આવી જાય અથવા વિશ્વબંધુત્વની ભાવના પેદા થવાથી સતાન મેહ નષ્ટ થઈ જાય તે જુદી વાત છે. તે ઉપરાંત ભક્તિ કે ભાવના વસે. “જગતનું કલ્યાણ કરે કે અમારો ઉદ્ધાર કરો કે તમને અનુસરવાની શકિત આપ !” આવી નિર્મળ ભાવના એ કાચના નથી ”
દુરપાસના : સંયમને નષ્ટ કરનારી ઉપાસના તે દુરૂપાસના છે. આમાં દેવના નામે પશુવધ, મદ્યપાન, ઝંઝાવાત, આત્મઘાત કે નરબલિ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. અહીં જેના નામે કરવામાં આવે છે તે અંબા-જગદંબા એટલે આખા જગતની મા છે–તે પિતાના સંતાનનું શા માટે ભક્ષણ ઈચ્છે? એમ વિચારતાં જણાશે કે આ બધું ધતિંગ છે.
પરનિંદા: એવી જ રીતે પોતાના સંપ્રદાયના મોહને વશ થઈ બીજાના દેવની નિંદા કરવી એ પરનિદા નામની દેવમૂઢતા છે. જેમ વિષને માનનાર શંકરની અને શંકરભક્તો વિષણુની નિંદા કરે છે. આવી પરનિંદાથી દેવોપાસના થતી નથી. પિતાના દેવ પ્રત્યે આકર્ષણ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
