________________
કરવું જોઈએ. તેજ રીતે ખાનપાનમાં સ્વચ્છતા, રુચિ, સ્વાસ્થ જાવા, અને નિષિતા (પ્રાણી-હિંસા જન્ય ન હૈય) વગેરેને વિચાર કરો જોઈએ. તેના બદલે બ્રાહાણના હાથનું બનેલું જ પવિત્ર અને અન્યના હાથનું બનેલું અપવિત્ર, એમ માનવું એ લેક– મૂઢતા છે.
લોકાચાર કેવો?: લોકાચાર બુદ્ધિ – સંગત હેવો જોઈએ. સારા અને સર્વમાન્ય લોકાચારને ઘણા લોકો “જૂને છે” એવા પૂર્વગ્રહના કારણે તરછોડે છે અને નવીનતાના પ્રવાહમાં તણાઈને હાનિકારક પ્રથા ઊભી કરે છે, તે પણ લોકમૂઢતા છે.
મારવાડમાં કેટલાક લોકોએ આધુનિક ઢબે લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે લગ્નમાં થતા કેટલાક ખોટા ખર્ચ છેડયા, એ તો બરાબર હતું પણ તેમણે બેન્ડવાજા અને અન્ય આડંબરમાં વધારે ખર્ચ કર્યું તે બરાબર ન હતું.
એના જેવું આજે થાય છે કે લોકો ઘરેણું વગેરે પહેરવાને ત્યાગ કરે છે પણ તેના બદલે નાઈલેન, ટેરેલિનના કપડાં, ને, પાઉડર.. લાલી-લિસ્ટીકને ઉપયોગ કરે છે, તે એક દેષ કાઢી, બીજે દેષ પેદા કરવા સમાન છે.
તે પ્રશ્ન એ થાય છે કે કયા લેકચાર પાળ અને કયા ત્યાગ ? સામાન્ય રીતે જેનાથી સત્યદષ્ટિમાં કોઈ આંચ ન આવે અહિસાદી વ્રતનું પાલન બરાબર થાય; જે સ્વ-પર-હિતમાં બાધક ના હાય, વાત્સલ્ય કે સાચા વિકાસને રૂંધનારે ન હોય, તે લોકાચાર પાળવો જોઈએ. ( પુરાણપંથીપણું : ઘણું લોકાચારો ભૂતકાળમાં ઉપયોગી હતા. પણ આજે નથી તે તેમાં સુધારો-વધારો કરવો જોઈએ. ઘણા લોકો એની વિરૂદ્ધમાં એમ કહે છે: “શું અમારા બાપદાદાઓ મૂર્ખ હતા તેમણે ચલાવ્યું તે રિવાજ સારો જ છે !”
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
