Page Text
________________
શુભસંગ્રહ-ભાગ ચેાથે અભી તક ધ્યાન હીં નહીં દિયા ગયા હૈ. હમ આશા કરતે હૈ કિ રાષ્ટ્ર-ભાષા ઔર રાષ્ટ્ર-લિપિ કી સંસ્થાએ તે ઈધર વિશેષ ઝુકેગી હી, કિન્તુ ઉનસે પહલે હમારે સહદય વિદ્વાન અપની કલમ ઈસ વિષય કે લિયે ઉઠાયેંગે. કહને કે કુછ પુસ્તકે ઈસ વિષય કી નિકલી હૈ, જૈસે-“સાહિત્યાલોચન ઔર સમાલોચના.” પરંતુ ઇનસે અભીષ્ટ-સિદ્ધિ નહીં, ઇન દોને પુસ્તકે મેં સે અંતિમ કે હી હમ સમાલોચના કા નિબંધ કહ સકતે હૈં; કિન્તુ યહ નિબંધ તે ઇસ મહાન વિષય કી સૂચિમાત્ર ભી નહીં, ઇસ પર બડે—બડે ગ્રંથ-રત્ન નિકલને ચાહીએ. “સાહિત્યાલોચન” કે હમ ઈસ વિષય કા ગ્રંથ નહીં કહ સકતે, યદ્યપિ ઉસમેં પ્રસંગવશ ઈસ વિષય કી ભી ઉલ્લેખ અવશ્ય હુઆ હૈ; પર પ્રધાનતા સે નહીં. ઇસે હમ સાહિત્ય ગ્રંથ કહેંગે, જિસકી ચના સાહિત્ય-શાસ્ત્ર કે આધાર પર હૈ. ધ્યાન દેને કી બાત હૈ કિ જિસ શાસ્ત્ર મેં કાવ્ય આદિ શાસ્ત્ર કી આલોચના હતી હૈ, ઉસે સાહિત્યશાસ્ત્ર કહતે હૈ: ઔર જિસમેં સમાલોચના કે નિયમ, સમાલોચક કે ગુણદોષ તથા સમાચનાઓં કી સમાલોચના રહતી હૈ, ઉસે “સમાલોચના-શાસ્ત્ર” કહતે હૈ. યહ પરિભાષા બહુત ઠીક હૈ ઔર ઇસકે અનસાર સાહિત્યાલોચન સાહિત્ય-ગ્રંથ હી હૈ. આશા હૈ. મેરી પ્રાર્થના પર ધ્યાન દિયા જાયગા, ઔર સમાલોચના-શાસ્ત્ર પર અધિકારી વિદ્વાન ગ્રંથ પ્રણયન કરને કી કૃપા કરેંગે.
( “વીરસદેશ” માસિકમાં લેખક-એક શાસ્ત્રી મહોદય )
४५-महान देशभक्त जोजी रिजल જે રિજલ” ઉન આદમિ મેં થા, જિનકે જીવન કી સબસે બડી હાર ઉનકી સબસે બડી છત હતી હૈ.
એશિયા ફિલિપાઇન દ્વીપસમૂહ તો તુમને દેખા હી હોગા. પહલે યહ દ્વીપ પેનવાલો કે અધિકાર મેં થા. અબ ઉસ પર સંયુક્ત-અમેરિકા કા રાજ્ય હૈ. વહાં કે લેગ અપના અસલી ધર્મ, અસલી ભાષા-સબ ત્યાગ કર કે સ્પેન કા ધર્મ માનતે હૈં ઔર સ્પેન કી ભાષા બોલતે તથા લિખતે હૈં. ધર્મ, ભાષા, રહન-સહ-સબ કુછ બદલ ડાલને પર ભી સ્પેન ને ઉન લાગે ક સ્વરાજ્ય નહીં દિયા. વહાં કે લોગ સ્વરાજ્ય કે લિયે આન્દોલન કર રહે થે, ઔર યેનસરકાર કભી વાદે કર કે કભી આપસ મેં ફટ ડાલકર-ઔર કભી કઠેર નીતિ સે ઉન લાગે કે કચલતી રહતી થી. અંત મેં વહાં એક “ગાંધી' કા અવતાર હુઆ. ઉસી “ગાંધી કા નામ જોજી રિજલ” થા.
છ જિલ” અપને દેશ કી દુર્દશા પર બરાબર આંસુ બહાતા રહતા થા. વિદેશિ કે હાથ અપને ભાઈઓ કી હત્યા, બહને કા અપમાન ઔર નીતિ કા ખૂન હોતે દેખ કર ઉસે અસીમ દુઃખ હતા થા. ઉસને સુધાર કે લિયે યુવકે કી સંસ્થાર્યો બનાઈ, સમાચાર-પત્ર નિકાલે ઔર વ્યાખ્યાન દ્વારા જનતા કા જગાને લગા. ગાધી હી કી ભાંતિ વહ ભી પ્રજા કા શાને રહને કે લિયે કહા કરતા થા.
પેન સરકાર કે ઉસકે યે પ્રયત્ન ભયંકર માલુમ હુએ. ઉોને ઉસકે પકડ કર કૈદ કર દેના ચાહા. ઉસકે યહ ખબર મિલ ગઈ. વહ ચૂપકે સે ભાગ નિકલા ઔર કાંસ પહુંચ કર કાનુન પઢને લગા. ઉસકી બુદ્ધિ ઇતની તીવ્ર થી કિ ઉસને ૨-૩ સાલ મેં હી વિજ્ઞાન, દર્શન, ચિકિત્સા આદિ કઈ શાસ્ત્રો કી સનદ હાસિલ કર લી.
કાન્સ હી મેં ઉસને એક ઉપન્યાસ લિખા. ઇસમેં ઉસને ઉસ અન્યાય કા ચિત્ર ખીંચા. જે પેનવાલે ઉસકે દેશ પર કર રહે થે. પુસ્તક એક સચ્ચી ઘટના કે આધાર પર લિખી ગઈ થી. પુસ્તક કી ભાષા, શિલી ઔર ચિત્રણ ઇતને સજીવ થે કિ ફિલિપાઇને મેં ઘર-ઘર ઉસકી ચર્ચા તેને લગીસ્પેન સરકાર ને તુરંત હી પુસ્તક કા ફિલિપાઈન મેં આના બદ કર દિયા; મગર લોગ ઉસ પુસ્તક કે લિયે ઈતને ઉત્સુક હે રહે થે કિ ચોરી સે કપડે કી ગાંઠ મેં વહ, લાઈ જાતી થી. લેગ છિપછિ કર ઉસે પરતે થે ઔર રાતે થે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034613 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1929 |
| Total Pages | 416 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 24 MB |