________________
ભારત કે બાહર રામાયણ કથા કા પ્રચાર
૬૧૧ હથિયાર ઉઠા લિએ, ઔર જોર-જોર સે ચિલ્લાને લગેતયાનસ કો જલા દે! અગશા કે આગ સે નિકાલ લો ! ઈસાઈ હોના પાપ નહીં હૈ.
કંતયાનસ યહ દેખતા થા, ઔર ઠંડી સાંસ ભરતા થા. વહ જાન છિપાતા ફિરતા થા. કહૈ જાય. કિધર ભાગે, ઉસ કેાઈ આશ્રય કા સ્થાન નજર ન આતા થા. સમય કિતની જલ્દી બદલતા હૈ. અભી હાકિમ થા, અભી મુજરિમ બન ગયા! વહ ડરતા થા કી અગર ૫કડા ગયા. તે લેગ બાટિયા નેચ લેંગે. વહ દયાહીન થા, ઉસે કસી સે દયા કી આશા ન થી. વહ અપને મહલ કી ઓર નહીં ગયા. કિસી યાર-દોસ્ત કે પાસ નહીં ગયા. વહ નદી કી ઓર ભાગા ઔર એક મલાહ કી નાવ મેં બૈઠકર ઉસસે બોલા:મુઝે પાર ઉતાર દે, મેં તુઝે માલામાલ કર દૂગા.
મલ્લાહ ને ઉસે પહચાન લિયા ઔર ડર ગયા. ઉસે શહર કા હાલ માલૂમ ન થા. ઉસને નાવ પાની મેં ડાલ દી, ઔર ખેને લગા. કંતયાનસ ને શાંતિ કી સાસ ભી ઔર સમઝા કિ પ્રાણ બચ ગએ. લોગ કિનારે પર પડ દેખતે થે કિ ઉનકા શિકાર હાથ સે નિકલા જાતા હૈ, ઔર મલ્લાહ કે ગાલિયે દેતે થે. મલ્લાહ સમઝતા ન થા કિ મામલા કયા હૈ, ઔર કંતયાનસ ખુશ હો રહા થા. લોગ કિનારે સે નિરાશ હેકર લૌટ ગએ, મગર કર્મ-ફલ ને ઉસકા પીછા ન છોડા. ઉસકી રાહ મેં કઈ નદી ન થી.
સંધ્યા-સમય થા, ચારોં ઓર સન્નાટા થા. કોઈ શબ્દ સુનાઈ ન દેતા થા, કેઈ શવલસૂરત દિખાઈ ન દેતી થી. ઉપર નીલા આસમાન થા નીચે નદી કા મૈલા પાની, ઔર ઇન દોનાં કે બીચ મેં એક નાવ પાપ કા ભાર લિએ ધીરે-ધીરે ઉસ પાર જ રહી થી. મગર પાપ કે લિયે જીવન કા તીર કહાં હૈ ? ઉસ નાવ પર એક ઘોડા ભી થા, વહ દુલત્તિયાં ઝાડને લગા. દેખતે-દેખતે નાવ ઉલટ ગઈ, ઔર કંતાનસ ઉસકી મૃત્યુ-તુલ્ય લહરે મેં સમાં ગયા. મલ્લાહ ઔર ઘોડા બચ ગયા. નાવ ભી પાની પર તૈર રહી થી, કેવલ કંતાનસ કી લાશ કા પતા ન થા. વહ સેચતા થા, નદી પાર ઉતરકર ઘેડે પર સ્વાર હો જાઉંગા. મગર ઉસે કયા પતા થા કિ યહ ઘોડા હી મેરા કાલ બન જાયેગા! વહ અકતાનિયા કી આગ કી જવાલા સે નિકલ આયા થા, પરંતુ પરમાત્મા કે પાની કે પ્રવાહ સે ન બચ સકા. કિતના બડા આદમી થા, ઔર કૈસી શોચનીય મૃત્યુ, જીસ પર કઇ શોક મનાનેવાલા ભી ન થા.
ઉધર અતાનિયા કે લોગ અગિશા કે ગિર્દ જમાં થે. શ્રદ્ધા કે આંસૂ બહા રહે થે: પરંતુ અગશા કહાં થી ? ઉસે લોગે ને આગ કે મુંહ સે બચા લિયા થા, મગર મૃત્યુ કે મુંહ સે ન બચા સકે. બહુત દેર બેસુધ રહને કે બાદ, ઉસને આખું બોલી ઔર એક બાર અપને ચાર એર ઈસ તરહ દેખા, જૈસે કેાઈ દેવી અપને ભકતેં કે દેખતી હૈ, ઔર ફિર સદા કે લિયે આખેં બંદ કર લી. x
+ x
x ધન્ય અગશ દેવી ! અનેકાનેક વંદન હો આપના ચરણકમળમાં. અમો ભારતીય બાલકો પર દયા વર્ષાવો કે આપની ધર્મવીરતા અને કનિષ્ઠા માનવોમાં પણ હવે જાગૃત થાય. જય ભગવતી અગશાદેવીની!
ભિક્ષુ-અખંડાનંદ ભારત કે બાહર રામાયણ કથા કા પ્રચાર
(લેખક-સૂરજપ્રસાદ- “સરસ્વતી” માસિકના એક અંકમાંથી) રામાયણ કી કથા કેવલ ભારતવર્ષ કી દેવભાષા ઔર પ્રાદેશિક ભાષાઓ મેં હી આબદ્ધ નહીં થી, પ્રાચીન કાલમેં હિંદુઓ કે જહાં જહાં ઉપનિવેશ થે એવું જડાં જહાં ઉનકા આનાજાના હતા થા વહાં વહાં રામાયણ કા ભી પ્રચાર હુઆ થા. ઉન દેશ કી ભાષાઓ મેં ઉનકા અનુવાદ ભી હુઆ. ઉદાહરણાર્થ થવીપ, વાલીદ્વીપ, લમ્બકીપ, બ્રહ્મદેશ એવં પાર્શ્વવર્તી અન્યાન્ય દેશ મેં રાણાયણ કી કથા પ્રચલિત હુઈ થી.
શાયદ યવકીપ મેં ઇસા કી પાંચવી શતાબ્દી મેં રામાયણ કા અનુવાદ હુઆ. યેવીપ કી રામાયણ કે સાથ ઉત્તરકાંડ નહીં હૈ. ઇસી સે કુછ વિદ્વાને કા કથન હૈ કિ યવીપ મેં જીસ સમય રામાયણ કી રચના હુઈ થી ઉસ સમય ભારતીય રામાયણ મેં ઉત્તરકાંડ નહીં થા. ઇસકે બાદ ભારતીય રામાયણ મેં ઉત્તરકાંડ જેડા ગયા. બંગાલ કે કૃત્તિવાસી રામાયણ કી તરહ યવ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com