Page Text
________________
૧૯૦
યુવતી ને કહાઃ— કહાં ચલૂ' ?' મૈને કહાઃ-મેરે ધર !'
વિસર્જન
યુવતી ને ચકત ભાવ સે મેરી એર દેખા, મૈં ઉસકા અભપ્રાય સમઝ ગયા. મૈને કહાઃ— “તુમ ઇસકી ચિંતા મત કરે. મેરે ઘર પર મેરી બુટ્ટી વિધવા બહિન હૈ, વહુ તુમ્હેં અપની લડકી કે સમાન રખેગી. તુમ્હે' કાઇ ચિંતા નહીંકરની ચાહીએ.
અબકી બાર યુવતી ને કહાઃ—પર કયા આપ મુઝે અપને ધર મેં ઘુસને દેંગે ? અબકી બાર મૈંને કિત ભાવ સે પૂછાઃ—કયાં ? ઇસકા કયા મતલબ ?
યુવતી કે લલિત મૃદુલ અધરાં પર ઘણા કી એક હસી આવિર્ભૂત હુઇ, ઉસને સ્થિર શાંત સ્વર મેં કહાઃ–મતલબ ! મતલબ યહ હૈ કિ મૈં જાતિ કી ચમારિન, ઔર મેરી ગિનતી ઉત અછૂતાં મેં હૈં, જિનકે છૂ જાને સે આપકી જાત તક ચલી ન સકતી હૈ. ઇસકી ઇસ સ્પષ્ટ ઉક્તિ કા સુન કર મૈં એક ખાર તે! સ્ત ંભિત હે! ગયા; પર દૂસરે હી ક્ષણ મૈંને અપના કવ્યુ નિશ્ચિત કર લિયા. મૈને કહાઃ-તુમ કાઇ કયાં ન હેા, ચાહે ચમાર-કન્યા હા, ચાહે ચાંડાલ-પુત્રી; પર તુમ મેરી હિન હેા. મેરે ધર મેં તુમ્હેં અવશ્ય સ્થાન મિલેગા. યુવતી કે લિલત લોચનાં મે આંસૂ ભર આએ-ઉસને કૃતજ્ઞતાભરી દિષ્ટ સે મેરી એર દેખા. મૈને ઉસકી અશ્રુધારા મે' ભગવતી જ્યોતિ કી તલ વિલાસલક્ષ્મી કા દર્શન કિયા; ઔર ઉસ દિન મૈંને પહલી ખાર ઇસ બાત કા અનુભવ કિયા કિ રમણી કી અશ્રુધારા સ્વર્ગ-ગંગા કી અમૃતધારા સે ભી અધિક પવિત્ર એવં પાવન હૈ.
મૈં આગે-આગે ચલ દિયા. યુવતી મેરે પીછે ચલ દી. મેરે હૃદય કી ર'ગભૂમિ મે' કિલાલ કર રહા થા દિવ્ય આનંદ! ઔર યુવતી કે મન-મદિર મેં લીલા કર રહી થી કૃતજ્ઞતા કી ભાવલક્ષ્મી !! દેશનાં આવિસ્તૃત ઔર ભાવવિભેર થે!
પુણ્યસંકલ્પ પ્રકૃત-આનંદ કા પૂર્વરૂપ હૈ!
( ૩ )
ઘટનાએ કી અનાવચ્છિન્ન શૃંખલા કે કારણ મુઝે રમણી કે સ્વરૂપ કા વર્ણન કરને કા અવકાશ અબ તક પ્રાપ્ત નહીં હુઆ. મેરા ઐસા વિચાર હૈ-વરન વિશ્વાસ હૈ કિ મનુષ્ય કી ભાવ આકૃતિ કા કુછ ન કુછ અંશ મેં આભ્યતરિક પ્રકૃતિ સે સબંધ રહતા હૈ. ઇસ નિયમ મેં અપવાદ ભી હાતે હૈ, પર યહાં પર ઉસ સિદ્ધાંત કે વિશ્લેષીકરણ કા અવસર નહીં હૈ. મૈં તે સક્ષેપ મેં રમણી કે સ્વરૂપ ઔર ઉસકી દીનવેષ-ભૂષા કા વન કરકે હી સતોષ ધારણ કર લૂંગા.
મહાકવિ ખાણ ને અપની જગપ્રસિદ્ધ કાદમ્બરી મેં જિસ ચાંડાલ કન્યા કા વર્ણન કિયા હૈ, ઇસ યુવતી કી રૂપ-રાશિ ભી ઉસી ભાંતિ સમુવલ ઔર સુમધુર થી; અસા પ્રતીત હાતા થા, માનાં કિસી ક્રેધી ઋષિ કે ભયંકર અભિશાપ સે અભિન્ન હેાકર કાઇ દેવ-કન્યા ચમાર-કુલ મેં અવતી હુઇ હૈ।. ઉસકી ખડી-બડી આંખેાં મેં કરુણા, આત્મ-સમ્માન ઔર સરલતા કી ત્રિવેણી પ્રવાહિત હેા રહી થી; ઉસકે વિશાલ ગૌર લલાટ પર એક અભિનવ તેજ દિવ્ય મણિ કે સમાન ઉદ્ભાસિત હૈા રહા થા. ઉસકે પતલે-પતલે અધરાં પર પારિન્નત-પલ્લવ કે લલિત વિકાસ કી લીલામયી લક્ષ્મી કિલાલ કર રહી થી, ઔર ઉસકે સુંદર સુડૌલ શરીર મેં મૂર્તિમાન સૌદ અપને પ્રિય સખા બસંત કે સાથ આનંદપૂર્વક વિહાર કર રહા થા. ઉસે દેખતે હી શ્રદ્ધા સે મસ્તક અવનત હે। જાતા થા; ઔર ઉસકે ઉસ તેર્જામય સ્વરૂપ કા અવલોકન કરકે મન-મદિર મે ભક્તિ કી ભાવ–સરિતા પ્રવાહિત હોને લગતી થી!
ઉસકે ઉસ કાંત કલેવર ક! આચ્છાદિત કરનેવાલે સમસ્ત વસ્ત્ર મૈલે ઔર કટે હુએ થે. ઐસા પ્રતીત હાતા થા, માનાં વર્ષોં સે વહુ દુર્ભાગ્ય-પીડિતા યુવતી ઉન્હીં કંટે હુએ મિલન વસ્ત્રો સે અપની લજ્જા નિવારણ કર રહી થી; પરંતુ ન મિલન ઔર કટે હુએ વઓ' કે ભીતર સે ઉસકે શરીર કી મધુર જ્યેાતિ ઉસી પ્રકાર વિકીણું હા રહી થી, જિસ પ્રકાર પક મે' પડે હુએ સમુજ્વલ હીરક કી પ્રસન્ન આભા ચારાં એર પ્રસરિત હતી હૈ. વહુ એક અપૂર્વ દશ્ય થા ! સધ્યા કે ઉસ ધનીભૂત અધકાર મે' મૈને ઉસ યુવતી કી જિસ કરુણ મૂર્તિ કા દર્શન કિયા થા વહુ એક અભિનવ તેજ ઔર મા સે ડિત થી. અસા પ્રતીત હાતા થા, માનાં દે। નૃશંસ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |