Page Text
________________
www.૧૧
પર રખે, અત્યજે મેં ભી સે કેસે સંત એર ભક્ત હુએ હૈ.
અંત મેં યહ કહના પર્યાપ્ત હોગા કિ મહારાષ્ટ્ર કે જગાનેવાલી ઈની-ગિની આત્મા મેં સે નામદેવજી કા એક વિશેષ સ્થાન થા.
५-कबीर “કબીર કાનિ રાખી નહીં, વર્ણાશ્રમ ષટ દરસની; ભક્તિ-વિમુખ જે ધર્મ, તાહિ અધરમુ કરિ ગાય. જેગ, જગ્ય, વ્રત, દાન, ભજન બિન તુચ્છ દિખાયે; હિંદુ તુરક પ્રમાન, “રમૈની ” “શબદી” “સાખી.” પક્ષપાત નહીં બચન, સબહિં કે હિત કી ભાખીઃ આરૂઢ દસા હૈ જગત પર, મુખ દેખી નાહિન ભની.
કબીર કાનિ રાખી નહીં, વર્ણાશ્રમ ષટ દરસની.” ઉપર કે છપય મેં કબીરજી કી સબ હાર્દિક બાતેં આ ગઈ. ઉપર કી યે હૈ કિ આપે જાતિ કે જુલાહે થે. રામાનંદજી કે શિષ્ય થે. નિવાસ ઈન્હોંને ભી વહી વિધિયોં કી ગઠી - કાશી” ના થા. કબીરજી સ્વભાવ કે બડે ખરે છે. સીધી-સીધી સુનાતે થે. બડે પહુચે હુએ છે. ગૃહસ્થી મેં રહતે હુએ વિદેહ છે. વૈષ્ણવ છે. અવતારવાદી થે; પર મૂર્તિપૂજક ન થે. ભગવાન કે ભજન કે બિના ઔર સબ ઢગ સમઝતે થે. ઈન્હોને “રમૈની” “શદી” ઔર “સાખી” બડી અનુઠી કહી હૈ. ઇસી લિએ લાગે ને કહા હૈ:
“જે કુછ રહા સો જેલહા કહિગા, અબ જે કહૈ સો જડી.” ઇનકે વચને કે પ્રસિદ્ધ ગુરુ નાનકદેવજી ભી બડે કાયલ થે. કબીરછ કે બહત અધિક વચન * ગ્રંથ સાહિબ મેં ઉદ્દત છે. મેં તો નામદેવ આદિ ઔર કિતને હી ભક્તો કે વચને કે
ગ્રંથ સાહિબ મેં સ્થાન મિલા હૈ; પર કબીરજી કા ઉત્કર્ષ કુછ ઔર હી હૈ. સ્વયં ગુરુ નાનકદેવજી ને કબીરજી કો અપના ગુરુ કઈ જગહ લિખા હૈ. કબીરજી કે ઇસ ઉત્કર્ષ કા ભી કુછ ઠિકાના હે ? હીરે કે જોહરી પરખતા છે. રત્ન સોને હી મેં જડા જાતા હૈ.
કબીરજી કા જીવન-કાલ પદ્મ શતક કે ઉત્તરાર્ધ સે સોલહરેં શતક કે અંતિમ ભાગ તક છે. ધર્મ કે વિધિયોં સે કબીરજી જીસ વીરતા સે લડે, ઉસ ઢગ સે કેઈ ન લડા. આપ બડે હી ફક્કડ ઔર પહુંચે હુએ સિદ્ધ થે. બડે ભારી આત્મજ્ઞાની થે. ઔર-આર ગ્રંથે કે અતિરિક્ત જ બીજક ” નામ કા એક બડા ઉત્કૃષ્ટ ગ્રંથ આપને લિખા હૈ. ઇસકી અબ તક બહુત સી અછી અછી ટીકા ભી બન ચૂકી છે. પ્રખ્યાત સાહિત્ય-સેવી રીવાનરેશ શ્રી રધુરાજસિંહ દેવ કે પિતાશ્રી વિશ્વનાથસિંહ દેવજી ને ભી ઇસ પર બડી અરછી ટીકા કરી છે. બીજક અધ્યાત્મ-ગ્રંથ હૈ, પર પ્રક્રિયા કહી-કહીં બિલકુલ ભિન્ન છે –
કબીર કાનિ રાખી નહીં, વર્ણાશ્રમ ષ દરસની.” ઇસમેં અત વેદાન્ત કા ખંડન ભી હૈ. બીજક કા વિષય હૈ, ભક્તિ-મિશ્રિત અયાત્મ જ્ઞાન,
ઔર સબ બાતે કબીરજી ની પ્રસિદ્ધ હી હૈ. કબીરજી સ્વયં ભારત કે બચે બચ્ચે સે ઇસ પ્રકાર છિપે નહીં હૈ, જિસે ચક્ષમાને સે સૂર્યદેવ. ઇસી કારણ ઇનકી ઔર ઔર બાતેં કે લિખને મેં ન લગ કર, કેવલ ઇનકે કઇ ઉપદેશ–બચન યહાં દે દેના આવશ્યક સમઝતે હૈ'.
કબીર કી સાખી
સત્સંગ ૮ કબીર ' સંગત સાધુ કી, નિષ્ફલ કભી ન હોય; હવે ચંદન વાસના, નીમ કહે નહીં કાય. કબીર ખાઈ કટ કી, પાની પિચૈ ન કેય; જાય મિલે જબ ગંગ સે, સબ ગંગોદક હોય. મૂરખ સે કયા બોલિએ, સઠ સે કહા બસાય; પાહન મેં કથા મારીએ, ચોખા તીર નસાય. દાગ જે લાગ મીલ કા, સૌ મન સાબુન જોય; કટિ જતન ભલ કીજિએ, નીમ ન મીઠે હોય.
પતિવ્રતા પતિબરતા કે સુખ ઘના, જાકે પતિ છે એક; મન મેલી બિભિચારિની, જાકે ખસમ અનેક. પતિબરતા મૈલી ભલી, કાલી, કુચિલ, કુરૂપ; પતિબરતા કે રૂપ પર, વારૌ કોટિ સરૂપ.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |