Shubh Sangraha Part 02

SR No.: 034611
Original Sutra Author: N/A
Author: Bhikshu Akhandanand
Publisher: Sastu Sahityavardhak Karyalay
Publication Year: 1928
Total Pages: 594
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 35 MB

Page 459

ઓ, અંત્યજો મેં ભી સે કેસે સંત ઔર ભક્ત હુએ તે પર
–નાવ મહારાષ્ટ્ર પ્રાંત કે “પંઢરપુર” શહર મેં એક “વામદેવ' નામ કે છીપી રહતે થે. વે પરમ વૈષ્ણવ ઔર ઉદાર થે. છીપિયોં કે કોઈ છૂતા નહીં હૈ, પર વૈષ્ણવ ને ઈન્હેં અપના લિયા થા. વામદેવજી કે એક વિધવા લડકી થી. દૈવવશ ઉસકે કિસી તરહ ગર્ભ રહ ગયા. સમય પાકર વહ બઢા ઔર લોગે કે માલૂમ હુઆ. લોગે ને વામદેવજી સે કહા કિ કહીં જાકર ઇસે ગિરવા દે, નહીં તે જાત-પાંત સે ભી જાઓગે; પરંતુ વૈષ્ણવ વામદેવ ને ઈન લોગોં કી એક ન સુની. વે લડકી કી સાવધાની સે રક્ષા કરને લગે. સમય આયા ઔર ઉસ લડકી કે પુત્ર-રત્ન ઉત્પન્ન હુઆ. વામદેવજી ને ખુબ ઉત્સવ કિયા. બડે ધુમ-ધડકે છે સાથે મહીને તક વૈષ્ણ કા હરિ-કીર્તન હતા રહા. બાલક કા નામ “નામદેવ” રકખા ગયા. યહી કલિક નામદેવ હૈ, જિસને સમય પર મહારાષ્ટ્ર પ્રાંત કે જગાયા. ઈસકી ઉન તીન-ચાર સાધુ-આત્માઓ મેં ગિનતી હૈ, જિને અપના જીવન સમાજ કે અર્પિત કર દિયા થા. - પન્દ્ર શતક કે દૂસરે ભાગ મેં આપ આવિભૂત હુએ થે. બડે હોને પર પ્રસિદ્ધ સંત શ્રીજ્ઞાનદેવજી ને આપકે દીક્ષા દી થી. નામદેવજી ને મન લગા કર વિદ્યાખ્યયન કિયા, સદા ગૃહસ્થ રહ; ૫ર કામત્યાગી ' સમર્થ ' સે ભી બ4 કર છીએ. વિરેાધીન્દલ ને ઈન્હ ભી બહુત સતાયા; પર યે અપને સત્યાગ્રહ પર સર્વદા અડે રહે ઔર વિજય પ્રાપ્ત કી. ઇન્હેં વિધિયોં ને દુઃખ ભી બહત દિએ. યહ બાત નાભાજી કે છપય કી, પ્રહલાદ કી ઉપમા માલુમ હોતી હૈ. ઇસી ઉપમા સે ઇનકી વિજય કી ધ્વનિ ભી નીકલતી હૈ. નાભાઇ કહેતે હૈ –
નામદેવ નિબંધી પ્રતિજ્ઞા, જ્યાં ત્રેતા નરહરિદાસ કી ! + ધન્ય ! જે કુછ ભી હૈ, અંધકાર પ્રકાશ કે સાથ બાજી નહીં લે સકતા.
મહારાજ નામદેવજી મરાઠી-ભાષા કે ગ્રંથ-લેખક ઔર કવિ તો છે હી: સાથ હી ઉસ સમય ભી, ભાવી રાષ્ટ્રભાષા હિંદી કે ભી બડે ઉંચે કવિ છે. હિંદી પર આપકા પૂરા અધિકાર થા. શબ્દોં ઔર મહાવિરોં કા પ્રયોગ તો આપને ઐસા કિયા હૈ કિ હિંદી–ભાષાભાષી કવિ ભી દંગ હેતે હૈ. કુછ નમૂને દેખિએ –
બદૌ કો ના હોડ માધૌ મો સે ? ઠાકુર તેં જન, જન તે ઠાકુર, ખેલ પર્યો છે. તો સે. આપન દેવ દેહરા આપન, આપ લગાવૈ પૂજા, જળ તેં તરંગ, તરંગ તેં હૈ જળ, કહન સુન કે દૂજા. આપતિ ગાવૈ, આપહિ નાચે, આપ બજાવૈ તૂરા,
કહત “નામદેવ” તૂ મેરે ઠાકુર, જન ઉરા તૂ પૂરા. એક ઔર –
હાલી મેર પિયા બિલો પરદેશ, હોરી મેં કાસાં ખેલ; ઘરી પહર મોહિં કલીન પરંતુ છે, કહત ન કે ઉપદેશ. કરે પાત બન ફૂલન લાગે, મધુકર કરત ગુંજાર; હા હા કર કંથ ઘર નાહીં, કે મરિ સુનૈ પુકાર. જા દિન તે પિય ગવન કિયો છે, સિંદુર ન પહિરૌ મંગ; પાન ફુલેલ સર્બ સુખ ત્યાગે, તેલ ન લાવૌ અંગ. દામિનિ દમકિ ઘટા ઘરાની, વિરહ ઉ& ઘન ઘેર; * ચિત ચાતક હૈ દાદુર બેલે, વહિ બન બેલત મોર. પ્રીતમ કે પતિયાં લિખ ભેજે, પ્રેમ-પ્રીતિ મસિ લાય;
બેગિ મિલૌ જન “નામદેવ” કૌ, જનમ અકારથ જાય. કહિએ, કયા ભાવ છે, કેસી ભાષા હૈ ઔર કિસ પ્રકાર કે માધુર્ય કા પ્રસાદ છે ? યહ એક મહારાષ્ટ્ર કી હિંદી કવિતા છે.
* પ્રહલાદ
રા. ૩૬ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat