Page Text
________________
વૈરાગી કી ક્ષમતા
૫૩૩ સે અપ્રસન્ન હોને કે પહિલે કમ સે કમ એક બાર ઈતના અવશ્ય સેચ લિયા કરૈ કિ ઉનકા ઐસા કરના ઉચિત હૈ યા નહીં. લડકે મેં બહુધા સ્વાર્થ કી ઈતની અધિક માત્રા રહતી હૈ કિ વે પ્રાયઃ પ્રત્યેક બાત મેં અપની હી ટેક ચલાતે હૈ ઔર દૂસરે કે હાનિ-લાભ અથવા સુખદુઃખ કા બહુત કમ વિચાર કરતે હૈ. યદિ કોઈ ઉનસે ઉન્હીકે લાભ કી બાત કહે તો ઉસમેં ભી વે વિશ્વાસ નહીં કરતે. યહી કારણ હૈ કિ કુસંગ મેં પડે હુએ લડકેં કઠિનાઈ સે સુધરતે હૈ. લડકે કી બુદ્ધિ કી હોને કે કારણ બહુત દૂર તક વિચાર નહીં કર સકતે, જીસકે કારણ કે બહુધા ધૂર્ત લોગો કે મુસલાને મેં આ જાતે હૈ. યદિ લડકે શિષ્ટાચાર કી બાતે સ્વયં નહીં સમઝ સકતે તે ઉનકે માતા-પિતા કા કર્તવ્ય હૈ કિ વે સંતાન કે સભ્ય–આચરણ કી શિક્ષા દેવેં.
વેરાગી કી ક્ષમતા ( લેખક-આત્મારામ દેવકર-“મનેરમા' ૧૯૨૭ ના અંકમાંથી )
भजो मन सीतापति भगवंत रवारथ स्वारथ को साथी जग परमारथ श्रीकंत, सुख में कबहूं नाम लेत नहीं ऐसोपौरुषवंत। धिक २ तेरी चतुराइको दुखमें दोष धरंत, तव अवगुण प्रभु तदपि न देखत राखत प्रेम अनंत ।
मूढ मंद मति सकल कपट तजी भजु भव-ताप-हरंत ॥ પ્રાતઃકાલ ઉઠ કર એક વૈરાગી ઘર ઘર યહ ભજન ગાતા થા. ઉસકે કંઠ મેં કોમલતા, ભાવ મેં તન્મયતા તથા સુલલિત વાગ્ધારા મેં અદભુત આકર્ષણ થા. ક્રીડાવલંબી બાલકાં કે લિયે વહ એક અરછા “ખિલૌના” થા. જ્યાં હી ઉસકે ભક્તિમય સુધા-સંગીત કા શબ્દ કાન મેં ૫ડતા, બાલકગણ ચારોં ઓર સે દૌડ કર ઉસે ઘેર લેતે થે. ગૃહકાર્ય વ્યસ્ત ગ્રામીણુજન પિંજરબહ કીર કી નાંઇ ભલે હી ફડફડ કર રહ જાતે હોં, કિંતુ પરાયે માલ કે ભરોસે દિનભર પાંવ ફેલાકર બૈઠે બેઠે મમ્મી મારનેવાલે શૌકીન માનો ઉસકી તાક હી મેં રહતે થે. કોઈ કંકર માર કર ઉસે ખિજાતા, કોઈ ગાલિયાં દેતા, કોઈ ઉસકે કંઠ કી નકલ કર અશ્લીલ ઔર ભદી તુકબંદિયા સુનાને લગતા થા; કિંતુ વૈરાગી કિસી સે કુછ ન કહતા થા. વહ ભક્તિ મેં મગ્ન હી બડે પ્રેમ સે ઝુક મુક કર પદ કે દુહરા-તિહર કર ગાતા થા. ઉસ સમય ઉસકી લંબી લંબી જટાયે ખુલ કર વાયુ મેં નૃત્ય કરને લાગતી થી યહ દેખ બાલક તાલિયાં પીટતે ઔર નાચને લગતે થે. મુંડે હંસ કર ઉસકી પીઠ પર ધૂલ કી વર્ષા કર દેતે થે.
વર્ષા કા મનોમુગ્ધકર પ્રાતઃકાલ થા. આકાશ ઘનઘટાચ્છાદિત થા. નન્હી નહી બુન્દુ ધરતીદેવી કે આHવક્ષઃસ્થલ કે સિંચ સિંચ કર શીતલ કર રહી થી. ચિત્ત કે પ્રસન્ન કરનેવાલી સ્નિગ્ધ વાયુ બહ રહી થી. ગાંવ કે જમીદાર સેઠ જીનમન પ્રસાદ કે પુત્ર હલકરામ અપને ઇષ્ટ-મિત્રો કે સાથ બૈઠક મેં બૈઠે ગ૫-સપ લતા રહે . સડક પર મિતર ઝાડુ દે રહા થા ઔર નાક-કાન તથા આંખ મેં ધૂલ ભર જાને કે કારણ પાસ હી બૈઠા હુઆ બીસા ધીમી ગુરટ કે સાથ ઉસકી એર સરેષ નેત્રે રે દેખ રહા થા. ઠીક, ઉસી સમય વૈરાગી કા કંઠ-રવ સનાઈ દિયા. વહ કહરહા થાઃ
'तव अवगुण प्रभु तदपि न देखत राखत प्रेम अनंत' મોહનલાલ પાંડે ને સુનને કે લિયે સિર ઉંચા કિયા. ઇતનેમેં વૈરાગી ઉનકે પાસ હી આ ગયા. દો-ચાર છોટે છેટે બાલક ને “પરસાદ બાબાજી ! પરસાદ બાબાજી !” કર કર ઉસકી ઝોલી પકડ લી. વૈરાગી ને થડે સે ફટાને નિકાલ કર ઉનકે આગે ડાલ દિયે ઔર વહ મુદી કી આશા સે હલફરામકી ઓર દેખને લગા. ઉને મુસકુરા કર વન્યાત્મક શબ્દ મેં ગેરેલાલ ચૌધરી સે કુછ કહા. ચૌધરીને હુક્કા ઉઠાકર ઉસ પર ઉડેલ દિયા. “ગુડ ગુડ' શબ્દ કરતા હુઆ જલ ઉસકે શરીર ઔર કપડાં કે ભિગા જમીન પર જ ગિરા. વૈરાગી ને એક વિચિત્ર દષ્ટિ સે હલરામ કી ઓર દેખા ઔર ચુપચાપ આગે કા રાસ્તા લિયા. બાલકે કી કરતાલધ્વનિ એવું ઘન-ઘેર ક્રીડાશબ્દ સે બૈઠકખાન ગુંજ ઉઠા.
ઇસકે બાદ ઉસકે વૈરાગ કી આલોચના હોને લગી. મોહનલાલ બોલે –ઇસ વૈરાગી કે એક દિન મૈંને રંડી કે યહાં ઐડા દેખા થા.” ગેરલાલ ને કહા – પાંડે ! યહ રોજ કલારી
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbharfdar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |