Page Text
________________
૪૩૮
શ્રીરામ કા આદર્શ જીવન ભી વ્યક્તિગત સ્વાર્થ મેં ચૂર હો ગયા-ઇત્યાદિ. એશિયા કે ચંગેજ ઔર તૈમૂર લંગ કા ઉદ્દેશ્ય પશુ-બલ સે એક સામ્રાજ્ય સ્થાપન કરના થા, વ્યક્તિગત વાસના પૂરી કરની થી; પરંતુ સંસાર કા કઈ વીર રામ કે પાસ ખડે હોને કી યેગ્યતા નહીં રખતા; કાંકિ રામ કે સ્વાર્થ કી નિ:સ્વાર્થતા મેં; વીરતાદિ કી કરુણું મેં, પશુબલિ કા આધ્યાત્મિક બલ મેં ઔર નિજવ કે પરત મેં લીન કર દિયા થા. વિકાસ કરના હી ઉનકા ધ્યેય થા. સંસાર મેં સચી શાન્તિ સ્થાપિત કર ઉસે અધિક સુખી બનાના ઉનકે જીવન કા ઉદ્દેશ્ય થા. સદાચરણ કી મર્યાદા સ્થાપન કરના ઉનકા અભીષ્ટ સિદ્ધાન્ત થા ઔર માનવી જીવન કે અખિલ બ્રહ્માંડ-જીવન કે રાગ મેં લય કરના આદર્શ થા. સંભવ હૈ કિસી કે ઇવન મેં એકાધ ગુણે કા વિશેષ પાયા જાયે; પરગુણે કી સમષ્ટિ કે વિચાર સે શ્રીરામ કા જીવન આદર્શ જીવન હૈ ઔર “ચાવત કથાનિત નિ: સરિતૐ મહતટે,” તબ તક રામ-જીવન આદર્શ—જીવન હી બન રહેગા.
ઇતિહાસ તો રામ-જીવન કી મહત્તા પ્રમાણિત કર હી રહા હૈ, ધર્મશાસ્ત્ર ભી ઉસકા સમર્થન કરતા હૈ. સ્વયં કૃષ્ણ ભગવાન ને અપને કે, “રામ રાસ્ત્રમ્રતામF” કહકર હમારે કથન કી પુષ્ટિ કી છે. શાસ્ત્રધારિ મેં—સ્મરણ રહે, હમારા સંસારી જીવન શસ્ત્રધારી જીવન હૈ– ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ને અપને કે “રામ ” બતલાયા છે. વૈજ્ઞાનિક સંસાર કા બચા-બચા જાનતા હૈ, કિ હમારા જીવન હી એક સંગ્રામ છે-જીને કે માની શસ્ત્રધારી હોના હૈ. ઇસલિયે જીનેવાલે કે લિયે “રામ” હિ આદર્શ હૈ ! સંતેં કી રક્ષા ઔર દુષ્ઠ કા નાશ શસ્ત્ર કે બિના નહીં હૈ સકતા. શસ્ત્ર સે રક્ષિત રાજ્ય મેં હી શાન્તિ હે સકતી હૈ, અતઃ જીવન કે સાર્થક કરને કે લિયે શસ્ત્રધારી બનના હી પડતા . “ દિંલા ઘા ધર્મ” કા સિદ્ધાન્ત અવસ્થા-વિશેષ કે લિયે ઠીક હો સકતા હૈ, પર સાધારણ સંસારી મનુષ્ય કે લિયે ઉચિત હિંસા અનિવાર્ય છે.અસ્તુ
સ્વયં શ્રીરામ અપને કથન કે અનુસાર હમ સંસારી મનુષ્ય કે આદર્શ છે. અધ્યાત્મ રામાયણ કે અયોધ્યાકાંડ કે પ્રથમ સર્ગ મેં નારદ-મુનિ કા શુભાગમન હતા છે. ભગવાન
શ્રીરામ કહતે હૈ:
___ " उवाच नारदं रामः प्रीत्या परमाय युतः। संसारिणां मुनिश्रेष्ठ, दुर्लभ तव दर्शनम् ।। किं कार्य ते मया कार्य हि तत्करवाणि भी॥" ।
નારદજી ઉત્તર દેતે હૈ" किं मोहयसि मां राम, वाक्योंकानुसारिभिः। सत्यार्यहमिति प्रोक्त सत्यमेतत् त्वया विभो। जगतामादिभूता या सा माया गृहिणि तव । त्वत्सन्निकर्षाज्जायन्ते तस्यां ब्रह्मादयः प्रजाः॥"
અર્થાત રામ ને કહા, “હમ સંસારિયોં કે લિયે આપ મુનિયોં કા દર્શન દુર્લભ છે. જે આજ્ઞા હો, કરૂં.” નારદ મુનિ કહતે હૈ,કિ “લોક કે અનુસાર બાતોં સે આપ મુઝમેં મોહ કયાં પૈદા કરતે હૈ ?” ઇતના કને પર નારદ સમહલ જાતે ઔર ફિર કહતે હૈ, “રામ ! આપ અપને કે સંસારી કહેતે હૈ, યહ સત્ય હી હે કયો કિ જગત કી પ્રથમ જનની માયા આપ કી ગૃહિણી હૈ ઔર આપ હી કે સન્નિકર્ષ સે સુષ્ટિ હોતી હૈ. અતઃ આપ અયશ્યમેવ સંસારી હૈ.” અતઃ યહ નિશ્ચય હુઆ કિ “શસ્ત્રધારી રામ હમ સંસારી મનુષ્ય કે લિયે આદર્શ છે. ઉનકા જીવન એક મહાકાવ્ય છે. સંસાર કે લિયે છતા-જાગતા મૂર્તિમાન ધર્મ છે. સફલતા ઔર અમરત્વ પ્રાપ્ત કરને કી કુછ હૈ ! વહી રામ “શબના કુત્તે
ત” ઉનકે જીવન કે મહાકાવ્ય સે જે સંસારી મનુષ્ય અને જીવન !
સારી મનુષ્ય અને જીવન કા નિયમન કરેગા, વહી સદાચારી છે. વહી ધાર્મિક હૈ. ઉસી કા જીવન સફલ હૈ.
શ્રીરામ કે જીવનરૂપી મહાકાવ્ય કી ઇયત્તા સાધારણ મનુષ્ય નહીં કર સકતે. બ્રહ્માંડપુરાણું મેં સ્વયં બ્રહ્માને કહા હૈ, કિ રામ-ગીતા-માતા કે શંકર ભગવાન હી પૂરા જાનતે હૈિ, દેવી જગજજનની પાર્વતી ઉસ માહાઓ કા આધા જાનતી હૈ, ઉસકા આધા ૨વયં વે (બ્રહ્મા) જાનતે હૈ. ઐસી સ્થિતિ મેં બ્રહ્માને નારદ સે સ્પષ્ટ કહ દિયા કિ, “તરે વિજિત wવાબ નં ર ર રીતે” અર્થાત ઉસે મેં થોડા કદંગા; કુલ કહને કી મુઝ મેં સામર્થ્ય નહીં. ઇસી રામ-જીવન કી કથા લિખ કર આદિકવિ વાલ્મીકિ ને અપની લેખની અમર કી. ઇસી કી
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |