Page Text
________________
૪૩૬
શ્રીરામ કા આદર્શ જીવન કે પથિક ને ઠીક યા સચ્ચે પથ કા ત્યાગ કિયા. જે કુછ હૈ, યહ બાત નિર્વિવાદ સિદ્ધ છે, કિ. સુખ કી પ્રાપ્તિ કે લિયે આનંદામૃત પાન કરને કે લિયે, નિર્વાણ અથવા બ્રહ્મ-નિર્વાણ-પ્રાપ્તિ કે લિયે સ્વર્ગ, બૈકુંઠ, બિસ્તિ અથવા હેવન્સ તક પહુંચને કે લિયે, એક કલ્યાણ-પથ કી આવશ્યકતા હૈ, જિસકા અનુસરણ કરને સે મનુષ્ય કે અપને લક્ષ્મતક-મંજિલે-મકસૂદ તક પહુંચને મેં સંદેહ ન રહે.
જિન ધાર્મિક નિયમે કે અનુસાર ચલને સે હમ ઉદ્દેશ્યતક પહુંચેંગે, ઉનકા નામ વેદ મેં “ઋત” કહા ગયા છે. વહી વરુણ, સવિતા આદિ દે કી નિત્ય-સત્ય-પ્રવર્તક શક્તિ છે. ઉસી શક્તિ કો ઉપનિષદ મેં “દેવી શક્તિ” કી સંજ્ઞા દી ગયી હૈ. ઉસી શક્તિ કે અનુસાર ચલને સે માનવ-અપને અભીષ્ટ સ્થાનતક પહુંચ સકતા હૈ. ભિન્ન-ભિન્ન નામ સે ઉસી ઋતશનિ કી ઉપયોગિતા બતાયી ગયી છે. સંસાર મેં ઉસી શક્તિ કે અનુસાર જીવન કા નિયમન કરના હી સચ્ચા “ સદાચાર ” હે-વાસ્તવિક ધર્મ હૈ. ઉસ ઋત–શક્તિ કે પ્રતિકુલ કાર્ય કરના “ દુરાચાર ” -પા૫ છે. “સાચાર સૂત્રો દિ મં:” અર્થાત ધર્મ કા મૂલ સદાચાર હૈ. સચ્ચા “ સદાચાર ”? ક્યા હૈ? ઈસકી મીમાંસા કરને મેં બડે—બડે વાદ-વિવાદ ઉઠ ખડે હેતે હૈ. હમને જાન-બૂઝકર સરચા “સદાચાર ” લિખા હૈ: કાંકિ મિથ્યા “ સદાચાર ” જે વાસ્તવ મેં અસદાચાર છે, કભી-કભી સદાચાર કા રૂપ ધારણ કરી લેતા હૈ. જધન્ય કાર્યો કે “સદાચાર” કી સંજ્ઞા દેને મેં મારી માનવી-બુદ્ધિ કો દુરુપયોગ કિયા જાતા હૈ. નિરીહ નિર્બલ પશુઓ કી હત્યા, કપટવ્યવહાર, માનવ-સમાજ મેં આતંક પૈદા કરના, મનુખ્યત્વ-હીન નૃશંસ આચરણ આદિ ભી “સદાચાર” કે અંતર્ગત રખે જાતે હૈ. ઇસીલિયે “સરાવાર: અલ્ઝક્ષ: કહા ગયા છે–અર્થાત સદાચાર ઠીક-ઠીક કયા હૈ, ઈસકી પરિભાષા નહીં દી જા સકતી. મહાભારત ને ઈસ વિષય મેં ઠીક કહા હે:"न हि सर्वहितः कश्चित् आचारः संप्रवर्तते । येनान्यो प्रमवति सोऽपरात् बाधते पुन:॥"
અર્થાત કેાઇ ભી આચાર ઐસા નહીં છે, જે સબકે લિયે સમાન હિતકર છે. જિસસે કિસી કા ઉત્કર્ષ હૈ, ઉસી સે દૂસરોં કે બાધા પહુંચતી હૈ. તો ફિર “ આચાર” સદાચાર અથવા સચ્ચા “સદાચાર ” કયા હૈ?
અધિકાંશ માનવસમાજ ને યહ માન લિયા હૈ,કિ “મહાજન ન જતઃ સ પ્રથા” અર્થાત અવતારી-પુરૂ, ઋષિ-મહાત્મા જિસ માર્ગ સે ચલે, ઉસી પથ કા પથિક બનના સદાચાર હૈ, કર્યો કિ “asaw wત્ત લિમિન્ના: ના શનિઃ ચહ્ય મત 7 મિન્ના'' અતઃ “ધર્મ
ચ તરવં નિહિત હાજાપુ” ઐસી દશા મેં જબ ધર્મ કા ઠીક-ઠીક બોધ અપની પરિમિત બુદ્ધિ સે નહીં હો સકતા, તબ નિર્દિષ્ટ માર્ગ કા અવલંબન હી હમારે ઉદ્દેશ્ય કા એક-માત્ર સાધન હૈ.
ભિન્ન-ભિન્ન ધર્મો અથવા મત ઇન પથ-પ્રદર્શકે કી-ઇન આચરણ-નિર્દેશક કીઆજ્ઞા ઔર ઉનકે આચરણ હી ઉન પ કે અનુયાયિ કે લિયે અંતિમ શબ માન લિયે ગયે હં. હિંદુ-ધર્મ તથા ઉસ કે અનેક સંપ્રદાયો મેં સબ સે બડી વિશેષતા યહ હૈ કિ તક કે ઉચત સ્થાન દિયા ગયા હૈ. ઔર ઈસી કારણ “હિંદુ-ધર્મ” કા સ્ત્રોત નિરંતર પ્રવાહિત હૈ. ભિન્ન-ભિન્ન સમય મેં ભિન્ન-ભિન્ન અવતાર હુએ હૈ. યદિ ગૌતમ બુદ્ધ ને “અહિંસા પરમ ઇ: '' કી બિગુલ બડી શાન સે બનકર અહિંસાત્મક કર્મવાદ કી સ્થાપના કી; યદિ અતિહાસિક કાલ મેં મહાવીર વઢું માન ને અપની તપસ્યા કે ઉદાહરણ સે આધ્યાત્મિક વિશેષતા કી ચરમસીમાં પ્રાપ્ત કી, યદિ ભગવાન શ્રીકtણ ને મનોમોહિની બંસી બજાકર સંસાર કે પ્રેમ કા પાઠ પઢાયા ઔર ઉચતમ ભગવદ્ભક્તિ કા રહસ્ય અગીય શબ્દો મેં ગાકર હૃદયંગમ કરાયા, તો ભગવાન રામ ને સંસારી પુરુષ કે લિયે એક અત્યંત ઉજજવલ આદર્શ દિખાયા. જિસ કે આચરણ સે સંસારી પુરુષ-માયાબદ્ધ, સત્વ, રજ, તમ આદિ ગુણે સે વેષિત, વિષ કે પૂતલે, ઈચ્છા ઔર વાસનાઓ કે દાસ-આદર્શ જીવન બીતા સકતે હૈ. ઔર ભી અવતારી પુરુષ હુએ હૈ. જિનસે આદર્શ કી સ્થાપના હુઈ હૈ, ઉનકે વિશેષ વિવરણ કા યહાં સ્થાન નહીં હૈ. પરંતુ ઇતના અવશ્ય પુનઃ કથનીય હૈ, કિ ભિન્ન ભિન્ન અવતારી પુરુષોને ભિન્ન-ભિન્ન પ્રકૃતિવાલે કે લિયે માર્ગ બતાયે હૈ. અહિંસાવાદ, ઉચિત હિંસાવાદ, ભિન્ન-ભિન્ન પ્રકાર કે જ્ઞાનવાદ, કર્મવાદ, ભક્તિવાદ, સભી બતાવે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |