Page Text
________________
૨૨
શબુકવિધ સાથ હજારો-લાખે સ્મૃતિયાં જાડી હુઈ હૈ. ઉસ સમય હમ વનવાસી હતે હુએ ભી સુખી થે. આજ અયોધ્યા કે સિંહાસન પર બૈઠકર ભી મુઝે વહ સુખ નહીં હૈ. મેરે જીવન મેં માને દાવાનલ ધધક રહા હૈ. સ્મૃતિ કા વૃશ્ચિક-દંશ ને મુઝે નિત્ય, પ્રતિક્ષણ કાટ-કાટકર રાજયમાં કે રોગી કી ભાંતિ પ્રતિપલ મૃત્યુ કે નિકટ પહુંચા રહા હૈ. સુખ ગયા, શાન્તિ ગયી; રહ ગયા કેવલ સ્મરણ કેવલ ઉન પિછલે દિને કી યાદ !
લમણ–આર્યપુત્ર ! જે સુખ ફિર કભી લૌટકર નહીં આતા, ઉસકે લિયે હદય ઇસી પ્રકાર અધીર હતા રહતા હૈ
રામ-લક્ષ્મણ ! પુણ્યસલિલા ગોદાવરી સે પવિત્ર કી હુઈ યહી વહ પંચવટી છે, જે જનકનંદિની કે ચરણો કે સ્પર્શ સે પરમ તીર્થ બન ગયી હૈ. ઈસ ભૂમિ કી મિટ્ટી કા એક-એક જ મુઝે પ્યારા હૈ; ક કિ ઇસ કે સાથે જાનકી કે ચરણે કી રાજ કા સંબંધ છે. આઓ, ભાઈ ! આજ ઈસ મૃત્તિકા કા શરીર મેં લગાકર મેં અપની અંગજવાલા શાંત કરૂં. (અંગમૅમિટી ભલતે હૈ)
લમણઃ—આર્યપુત્ર ! વહ દેખિયે, વહી પ્રસ્ત્રવણ-ગિરિ હૈ. કિસ તરહ ગર્વ સે આકાશ મેં સિર ઉઠાયે ખડા હૈ. ઉસકે નીચે ગોદાવરી કલકલ-ધ્વનિ કરતી હુઈ પ્રવાહિત હે રહી છે. ચલિયે, વહીં મેરા પરમ પ્રિય સીતા-તીર્થ છે. વહીં ચલિયે.
રામ –ચલે, ભાઈ ! વહીં ગોદાવરી સે મેં સીતા-હરણ કી વહુ દુઃખદાયિની કહાની સુનૂગા. ઓહ ! ઉસ દુષ્ટ પાપી રાવણ ને જબ જનકી કે હરણ કર લિયા થા, તબ ગોદાવરી કી ધારા મેં હમ દેન ભાઈ ને અપની આ બે કી અશ્રુધારા મિલાકર ઉસે પૂરી ત્રિવેણી બના દિયા થા. ભાઈ ! આજ વહ રાવણ નહીં હૈ, પરંતુ મૈને અપને-આપ હી અપની ઉસ અમૂલ્ય નિધિ કા વિસર્જન કર દિયા હૈ.
લક્ષ્મણ –આર્યપુત્ર! આપ અધીર ન હૈ. આપને જે કુછ કિયા હૈ, વહ કર્તવ્ય કે અનુરોધ સે, રાજધર્મ કી રક્ષા કે લિયે કિયા હૈ. અભી તો આપ એક ઔર નીરસ ઔર કઠેર કર્તવ્ય-પલન કરને કે લિયે યહાં આવે છે!
રામ:-ઠીક હૈ. મુઝે તપસ્વી શંબુક મુનિ કો-શકતાપસ કે પ્રાણદંડ દેના હૈ. બડા હી અપ્રિય કાર્ય કરના હ; પરંતુ લાખ-લાખ પ્રજાજને કે મંગલ કે નિમિત્ત ઈસ કામ કા તે પૂરા કરના હી હોગા. ચલો, શુદ્ધ મુનિ કે આશ્રમ મેં ચલે. (પ્રસ્થાન).
તીસરા દૃશ્ય (રથાન–દંડકારણ્ય કા દૂસરા હિરસા ) (શ-મુનિ શંબુક કી યજ્ઞશાલા. શંબુક યજ્ઞ કે લિયે વેદી બના રહા હૈ. ઇસી સમય ઉસકી સ્ત્રી તુંગભદ્રા આતી હૈ.)
તુંગભદ્રા –આર્યપુત્ર !
શબુક–પ્યારી ! મેં આર્યપુત્ર નહીં, ઘર અનાર્ય પુત્ર દૂ, ક્યા તુમ નહીં જાનતી ? મેરે પિતા એક બ્રાહ્મણ કે ઘર રહકર ગૌ ચરાયા કરતે થે? વે બારહ બરસતક ઉન કે યહાં રહે તો ભી ઉન્હેં ઉનકે ઘર પાની કા ઘડા ને કા ભી અધિકાર નહીં થા.
તુંગભદ્રાઃ આપ યહ ક્યા કહતે હૈ ? ક્યા પાની કા ઘડા ભી છને સે અપવિત્ર હો જાતા હૈ?
જંબુક:-જિહાને શા કી રચના કી હૈ, ઉનકા યહી કહના હૈ. હાં,આધારભેદ સે ઇસમેં કમીએશી હોતી હૈ. ઘડે કા પાની છ સે અપવિત્ર હો જાતા હૈ, પર તાલાબ કા નહી
તુંગભદ્રા –અચ્છા, તો કયા તુમને ઇતની વિદ્યા પઢી, ઈતને વાગ-યજ્ઞ કિયે, તો ભી તુમ આર્ય નહીં હો સકતે ?
શબુક –નહીં, બ્રાહ્મણ લોગ ઇસ બાત કે કભી નહીં માન સકતે. હાં, મેં અપને જેરસે ચાહે જિસસે જે કુછ કહલા લું.
તુંગભદ્રા –ખેર, બ્રાહ્મણ લેગ તુમ્હ આર્ય કહે યા અનાર્ય પર મેં તે આર્યપુત્ર હી કદંગી ! મેં તો યહ બાત કભી નહીં માન સકતી, કિ મેરે સ્વામી કિસી બ્રાહ્મણ ક્ષત્રિય યા વૈશ્ય સે કિસી દેજે કમ હે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |