Page Text
________________
૧૨
શ્રીરામચરિત્ર ઔર વર્તમાન હિંદજાતિ बुद्धिमानीतिमान्वाग्मी श्रीमाञ्छत्रुनिबर्हणः। विपुलांसो महाबाहुः कम्बूमीवो महाहनुः ॥ महोरस्को महेष्वासो गूढयत्रुररिन्दमः । आजानुबाहुः सुशिरः सुललाटः सुविक्रमः॥ समः समविभकांगः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् । पीनवक्षो, विशालाक्षो लक्ष्मीवाञ्छुभलक्षणः ।। धर्मश: सत्यसंधश्च प्रजानां च हिते रतः। यशस्वी ज्ञानसम्पनः शुचिर्वश्यः समाधिमान । प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः । रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ સર્વ-શાહૃાા-સવજ્ઞ: તિવાતિમાનવાના સર્વોપ્રયઃ સાપુનામાં વિપક્ષr: सर्वदाभिगत: सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः । आयः सर्वसमश्चैव, सदैव प्रियदर्शनः ॥ स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्द्धन: । समुद्र इव गांभीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत् प्रियदर्शनः । कालाग्निसदृशो क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः॥
અથાત હે મુનિ ! તુમને ઇન ગુણ કા વર્ણન કિયા હૈ ઉનકા પાયા જાના દુર્લભ છે, તે ભી ઇન ગુણ સે યુક્ત જે પુરુષ હૈ, ઉસકે બારે મેં સોચકર કહતા હું. સુને! ઈવાકુવંશ મેં ઉત્પન્ન રામ નામ સે વિખ્યાત એક પુરુષ હૈ, જો નિયતામા, (સ્થિર-ચિત્ત, વિચલિત નહીં હોનેવાલે) મહાવીર્ય, ઇતિમાન, નીતિમાન, ધૈર્ય સંપન્ન ઔર આકર્ષણશીલ હૈ, વહ બુદ્ધિમાન, નીતિમાન (રાજનીતિ પ્રભૂતિ સભી નીતિ કે જાનને ઔર પાલન કરનેવાલે ), (વક્તા, શ્રીમાન ઔર શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત કરનેવાલે હૈં. ઉનકે ધ ઊંચે, ભુજાએં લંબી, કંઠ શંખ કે સમાન ઔર ઠોડી બડી હૈ. ઉનકી છાતી અતિ વિશાલ છે. વહ બડે ધનુષ કે ધારણ કરનેવાલે હૈ ઔર ઉનકે જનું ગૂઢ હૈ. ઉનકી ભુજાએ ઘુટન તક લંબી, ઉનકે શિર ઔર લલાટ ઉન્નત તથા સુંદર હૈ. વહુ પરાક્રમી હૈ. ઉનકે સભી અંગ સુડલ ઔર પ્રમાણાનુકૂલ હૈ, વહ સ્નિગ્ધ-વર્ણ ઔર પ્રતાપવાન હૈ. ઉનકા વક્ષસ્થલ મોટા ઔર આંખેં બડી હૈ, વહ લક્ષ્મીવાન ઔર સભી શુભ લક્ષણે સે યુક્ત હૈ. વહ ધર્મ, સત્ય કે મૂર્તિમાન સ્વરૂપ ઔર સદૈવ પ્રજાહિતમેં લગે રહતે હૈ, વહ યશસ્વી, જ્ઞાનસંપન્ન નિર્મલ ઔર સમાધિમાન ઉં. વહ પ્રજાપતિ (બ્રહ્મા ) કે સમાન શ્રીમાન ઔર પાલનકર્તા હૈ ઔર વહે શત્રુઓં કા ગંજન કરતે હૈ, વહ જોં કી રક્ષા કરનેવાલે ઔર ધર્મ કે ભી રક્ષક હૈ, વહ સ્વધર્મ ઔર સ્વજને કે રક્ષક હૈ, વહ વેદવેદાંગ કે કે જાનનેવાલે
ઔર વિશેષકર ધનુર્વેદ કે પ્રેમી હૈ, વહ સભી શાસ્ત્ર કે યથાર્થ અર્થ કે જાનનેવાલે હૈ, ઉનકી મૃતિશક્તિ બડી તીવ્ર હૈ ઔર વહ પ્રતિભાશાલી હૈ. વહ સભી લોગોં કે પ્રિય ઔર સાધુસ્વભાવ હૈ. ઉનકા હદય અત્યંત ઉદાર હૈ ઔર વહ અદ્વિતીય ચતુર હૈ. જિસ પ્રકાર નદિય સમુદ્રકે પાસ જાયા કરતા હૈ, ઉસી પ્રકાર સભી સાધુ લોગ નિરંતર ઉનકે પાસ જમા રહતે હૈં. વહ આર્ય, સમદશી (સબ પર એકદષ્ટિ રખનેવાલે ) ઔર દેખને મેં સદૈવ સુંદર હૈ. વહ કૌસલ્યા કે આનંદ કે બઢાનેવાલે હૈ. ઉનમેં સભી ગુણ કા એકત્રીકરણ હુઆ હૈ, ઉનમેં સમુદ્ર કી તરહ ગાંભીર્ય ઔર હિમાલય કી તરહ બૈર્ય હૈ, વહ વીર્ય મેં વિષ્ણુ ઔર સુંદરતા મેં ચંદ્રમા કે સદશ હું. ક્રોધ મેં વહ ઠીક કાલાગ્નિ કે તુલ્ય ઔર ક્ષમા મેં પૃથ્વી કે સમાન હૈ.
ઇસપર કિસી ટીકા કી આવશ્યકતા નહીં હૈ. પાઠક ! બસ અવતરણ કે ધ્યાન પૂર્વક પરના ઔર પ્રત્યેક શબદપર વિચાર કરના. દેખો, નારદ સર્વપ્રથમ શારીરિક બલ ઓર સુંદરતા કી હી વ્યાખ્યા કરતે હૈં. ઇસસે વિદિત હેતા હૈ, કિ હમારે પૂર્વજ સર્વપ્રથમ શારીરિક બલ ઔર સુંદરતા કે હી ઉપાસક થે. વે બલ-રહિત, ક્ષીણ શરીર ઔર કુરૂપ સે ધૃણા કરતે થે; પરંતુ ઇસ અધોગતિ કે જમાને મેં હમ ભગવાન કે સિ બાલ-સ્વરૂપ કા ધ્યાન કરતે હૈ હમને ઉનકે હાથોં સે ધનુષબાણું તે નહીં છીન લિયે હૈ; પરંતુ ઉન્હેં સ્ત્રિ કે સમાન વસ્ત્રાભૂષણે સે જરૂર સજા દિયા હૈ હમને ઉનકી નાક મેં બુલાત ઔર પૈરો મેં કંઈ તક પહના દિયે હૈ ! ક્યા હમારી અસંખ્ય ઠાકુરડિયાં કી અસંખ્ય મૂર્તિ મેં સે કિસી એક કે દ્વારા ભી રામ કે ઈસ સ્વરૂપ કી ફીકી સે ભી ફીકી ઝાંકી હોતી હૈ, જિસકા મહર્ષિ નારદ ને વર્ણન કિયા હૈ? કયા હમારે અભિનય દ્વારા નારદકથિત બલ ઔર મનુષ્યોચિત સુંદરતા કી હલકી સી ભી ગંધ આતી પ્રતીત હોતી હૈ? હમારી મૂર્તિ છે, ચિત્ર યા રામલીલાઓ કે રામચંદ્ર કે હાથ કા ધનુષ વીરતા કા ઘાતક-બલકા પરિચાયક નહીં હૈ?
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |