Page Text
________________
૪૦૨.
શ્રીરાંમચદ્ર
અનુચર બનાયા થા, યહ સાચકર બહુતસે લેગ અચંભે મેં પડ જાતે હૈ; પરંતુ ઇસકા કારણ અસલ મેં યહ થા, કિ વિભીષણ પ્રભુ કે એકાંત ભક્ત થે. અસી અચલા ભક્તિ । તુચ્છ સમઝને સે ભક્ત કી જે હૃદય કા બાંધનેવાલી શિકત ઉસકા અપમાન કરના હૈાતા, ઇસીસે રધુકુલમણિ તે વિભાષણ કા અપને શિબિર મેં સ્થાન દિયા થા. વિભીષણ અનાય રાક્ષસ થે.આયે કે વિધિનિયમ કી તરાસ્તૂપર વિભીષણ કા તૌલને સે। ન્યાય કી માંદા અક્ષુણ્ણ નહીં રહતી. વ્યાઘ્ર યા સર્પ કા વિચાર મનુષ્ય કે નીતિશાસ્ત્ર કે અનુસાર કરના, વ્યાઘ્ર યા સર્પ કે ઉપરધાર અવિચાર કરના હૈ. રાક્ષસ સ્વભાવતઃ ક્રૂર, અત્યાચારી, માયાવી થા-ઉસકી અભિવ્યક્તિ મે ક્રમશઃ ભક્તિ ઔર મહત્ કી સેવા આ પડી;અત્યાચાર કે વિરાધ મે... ઉડનેવાલી તરવાર ને રાક્ષસ કે અભિવ્યક્તિ કે ઉંચે રસ્તરપર પહુંચા દિયા થા. ઉસી માપ–દડ સે માપને સે સમઝ મેં આ સકતા હૈ, કિ કયાં વિભીષણ કે ચરિત્ર કે મહત્ત્વ, ઉદારતા ઔર એકાંતિક ભકિત ને ઉસકેા હમાન અદિ ઊઁચે દર્જ કે ભકતાં કી શ્રેણી મેં પહુંચા દિયા થા ?
આસુરી સંપત્ ઔર સાત્વિક સંપન્ કા પાર્થકય રામાયણ મેં હી ચિત્રિત કર કે દિખલાયા ગયા હૈ. અયોધ્યા ઔર સોને કી લંકા ઈત તુલના કે દૃષ્ટાંત હૈ.અન્ય દષ્ટાંત રાજકુમાર રામ-મણુ ઔર દ્રજિત આદિ રાજકુમાર હૈ, વીરત્વમે ઈંદ્રજિત આર્ય-રાજકુમાાં કે સમકક્ષ થા, પરંતુ ક્ષમતા કા અંત યહીં હેા જાતા હૈ. રોય ો કુછ હૈ, વહ પ્રકૃતિ કી વિભિન્નતા કા નિદર્શન હૈ.
પ્રાચીન ભારત કા સમાજ-રૂપી મહલ પારિવારિક જીવન જી ઘનિષ્ટતા કે હી ઉપર પ્રતિષ્ઠિત થા. વહુ પ્રાચીન જગત કા હી વિશેષત્વ થા. સધબદ્ધતા કી ભિત્તિ ગેાત્ર મે થી.પહલે-પહલ યૂરોપ ને હી ઈસમે ગડબડ ઘોટાલા કિયા હૈ. વાં કે સ્ત્રી-પુરુષ આજલ અપની મનેવૃત્તિ કે ઉપર સંધ કી રથાપના કરતે હૈ વહાં સભી સ્વતંત્ર હૈ, ક્રાઇ કિસી કે સાથ બંધા હુઆ નહીં હૈ. સબ અપની અપની ચિઔર વાસના કે હી બંધન મેં બધે હુએ હૈ'.વશ કી ધારા વશ કે નામ કે સાથ હી પર્યવસિત હો જાતી હૈ. મનુષ્ય ચાહે તે! ઉસકેા ભી બદલ દેં.ઈંગ્લેંડ મે` પિતા કી સ્થાવર સંપત્તિ કા ઉત્તરાધિકારી કૈવલ ઉસકા બડા બેટા હી હેાતા હૈ. વિવાહ કે નિયમમાં મે' સપિંડ, સગેાત્ર, સમાલેચક આર્દિકે ઝગડે-ઝંઝટ નહીં હૈ. ભાઇ-અહન મેં બ્યાહ નહીં હાતા ઔર લેગ દિ જીઆ યા માસી કે સાથ બ્યાહ કર લે,તેા ઉનકી સંતાન જારજ માની જાયેગી;પરંતુ આર્યાવર્ત કે ઇસ ટ્રેટફ્રૂટ સમાજ મેં ભી પિંડ ઔર સગાત્ર કા ખ્યાલ ઇંટા દેના બડી મુશ્કિલ ખાત હૈ.સબ ભાઇયાં કે ઇંકડ઼ે એક પરિવાર મેં રહના પડતા હૈ,ઇસ યૌથ-પરિવાર કા રહસ્ય સમઝ લેને સે હી રામ, લક્ષ્મણુ, ભરત ઔર શત્રુશ્ન કે સ્નેહ કી શિક્ષા સમઝ મેં આ જાતી હૈ. તભી સમઝ મે’ આતા હૈ,કિ કર્યેાં યુવક ભરત ને એક ઇતને બડે રાજ્ય કે અકસ્માત્ હાથ મેં પાકર ભી વન મે ખદેડે હુએ અપને સૌતેલે ભાઇ કી ખડાૐ સિંહાસનપર રખ દી ઔર આજકલ કી નીતિ કે અનુસાર અપને કે પૂરા મૂર્ખ પ્રમાણિત કર દિયા. ઈસ ભ્રાતૃપ્રેમ કે મહત્ત્વ ઔર ઉદારતા કે! વહી ભલી ભાંતિ સમઝ સકતા હૈ, જિસને પારિવારિક પ્રેમ કે! હી સમાજ કી ભિત્તિ કે રૂપ મેં દેખના સીખા હૈ. યહ અનુઠ્ઠાન હિંદુ-સમાજ કે મૂલ મેં હૈ-ઇસી લિયે જિસ ગ્રંથ ને ઇસ અનુષ્ઠાન કે ઉચ્ચ સ્થાનપર બિઠા રખા હૈ વહુ ગ્રંથ હિંદુ કે લિયે આદર્શ ગ્રંથ હૈ.
ઔર રામાયણ કી મહાલક્ષ્મી જાનકીચિરદુઃખિતી સતી, ગૃહલક્ષ્મી, રાજ્યલકમી, વિષ્ણુપ્રિયા, સીતા સતીત્વ કી મુકુટમણ ઔર કેમલતા કે આવરણ કે ભીતર હિમાલય કી તરહ દૃઢ હૈં, વે ચિરવિરહિણી હૈ,તે। ભી સદા હી શ્રીરામચંદ્ર કે હૃદય કે પવિત્ર સે ભી પવિત્ર ગુપ્તસ્થલ મેં વે કમલ કે સિંહાસનપર બેઠી હુઈ હૈ.જાનકી કૈાઉસ અમલ-શુભ્ર મન કી ન્યાત્મના કી છટા ને અધકાર સે મિલન અને હુએ આર્યાવક। યુગ-યુગાંત સે ઉદ્ભાસિત કર રખા હૈ. જનની કા નામ લેતે હી સબસે પહલે મા જાનકી કી વાત યાદ આતી હૈ. પૂર્ણ બ્રહ્મ કે નામ કે સાથ નામ લેતે હુએ આજ ભી હમ સીતારામ કહતે હૈ...–શ્રીરામચંદ્ર કે પવિત્ર નામ કા ઉચ્ચારણ કરને કે પહલે હમ કલ્યાણમયી માતા જાનકી કા પવિત્ર નામ લેતે હૈ....સીતા કે દુઃખ કી કથા સ્મરણ કર જગત કે જીવકતના સુખ પાતે હું! કયેાંકિ જગન્માતા કે સામને દુ:ખકા સદા પરાજિત હાના પડા થા.
ઇસ શુભ રામનવમી કે દિન મૈને સ્વાતિ ઔર સ્વદેશ કી મોંગલ કામના સે પ્રેરિત હેાકર હી ઉસ રઘુવંશ કી કથા કી આલોચના કરને કા દુસ્સાહસ કિયા હૈ, જિસ રઘુવ`શ કી કથા કહતે સમય
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |