Page Text
________________
VAAAAAAA
nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn.
૩૩૬
ભગવતી સાવિત્રીનું સંક્ષિપ્ત વૃત્તાન સત્યવાન ને સાવિત્રી સે કહા – “પ્રિયે ! આજ મુઝ જૈસી શિથિલતા પ્રતીત હૈ રહી હૈ વૈસી કભી નહીં હુઈ થી. મેરા સારા શરીર ફૂટ રહા હૈ ઔર મેરા શિર પીડા સે ફટા જા રહા હૈ. મુઝે તે અબ ખડા હેના તક દુષ્કર હે ગયા હૈ. અબ મૈં લેટના ચાહતા હૈં.” - ક્ષણભર કે લિએ સાવિત્રી કા હદય સ્તુતિ હે ગયા. વહ જાન ગઈ કિ, ભયંકર સમય સનિકટ હૈ; પર અપને હૃદય કે બડે સંયમપૂર્વક શાન કરકે વહ બૈઠ ગઈ ઔર ઉસને અપને પતિ સત્યવાન કા શિર અપની ગોદ મેં રખ લિયા. ધીરે-ધીરે વહ કાલ-મુદત સન્નિકટ આને લગા. સાવિત્રી વ્યાકુલ હેકર કિન્તુ ધૈર્ય પૂર્વક ઉસ મૃત્યુ—મુહૂર્ત કી પ્રતિજ્ઞા કરને લગી. .
ઘેડી દેર કે પીછે ઉસને દેખા કિ, ઉસકે પતિ કે પરિપાર્શ્વ-પ્રાન્ત પર સહસા એક પુરુષ પ્રકટ હુઆ. વહ લાલ કપડે પહને હુએ થા; ઉસકી ખેં ભી અંગારે કે સમાન લાલ-લાલ થ; ઉસકા શરીર શ્યામ થા, વહ દેખને મેં પરમ તેજસ્વી પ્રતીત હતા થા, ઉસકે એક હાથ મેં એક પાશ થા. વડ અપની લાલ-લાલ આખ સે સત્યવાન કે શરીર કી ઓર દેખને લગા. તબ તો દેવી સાવિત્રી ધીરે સે પતિ કા મસ્તક પૃથ્વી પર રખકર ખડી હો ગઈ ઔર ઉન્હોંને ઉસ તેજસ્વી પુરુષ કે પ્રણામ કિયા. ઉસ સમય ભય ઔર વ્યાકુલતા સે ઉનકા હદય અત્યન્ત ઉદ્વિગ્ન હો રહા થા. ઉન્હોંને બડી ચેષ્ટા કરકે કહા–“મેં જાનતી હૈ કિ, આપ કઈ દેવતા હૈ. આપ કી દિવ્ય શરીર છે. કૃપા કરકે બતાઇએ કિ, આપ કૌન હૈ ઔર કયા કરના ચાહતે હૈ?”
તેજસ્વી પુરુષ ને કહા“તૂ પતિવ્રતા હૈ ઔર તપસ્વિની હૈ, ઇસી લિએ તૂને મુઝે દેખ પાયા હૈ. મેં યમરાજ હૈં તેરા યહ પતિ સત્યવાન ક્ષીણઆયુ થા; આજ ઇસકી મૃત્યુ કા દિન હૈ, મેં સે અપને પાશ મેં બેંધ કર લે જાગા .”
સાવિત્રી ને કહા –“મહારાજ ! મને સુના થા કિ, મનુષ્ય કા પ્રાણ લેને કે લિએ આપકે દૂત આયા કરતે હૈ, પર મેરે પતિ કા પ્રાણ હરને કે લિએ આપ સ્વયં કો આએ હૈ?”
યમરાજા–“રાજકુમારી ! તેરા પતિ સત્યવાન, ગુણવાન ઔર ધર્માત્મા હ. વહ મેરે દૂતે કે લે જાને યોગ્ય નહીં થા ઇસી લિએ મેં સ્વયં આયા હૈં. ”
ઇતના કકર યમરાજ ને બલપૂર્વક સત્યવાન કે શરીર સે એક અંગુષ્ટમાત્ર શરીર નિકાલ લિયા ઔર અપને પાશ મેં શ્રાધકર દક્ષિણ કી ઓર ચલ દિએ. સત્યવાન કે શરીર કી સારી શોભા જતી રહી ઔર વહ શ્વાસ-રહિત હોકર શ્રીવિહીન દિખાઈ પડને લગા. દેવી સાવિત્રી ભી અત્યંત દુઃખ સે પરિપીડિત હેકર યમરાજ કે પીછે–પીછે ચલ દી.
- થોડી દૂર ચલને કે ઉપરાન્ત યમરાજ ને દેખા કિ, ઉસકે પીછે પીછે દેવી સાવિત્રી ભી અને રહી હૈ. તબ ઉન્હોને કહા –“સાહિત્રિ ! અબ તુમ લૌટ જાઓ ઔર અપને પતિ કી ઔર્વદૈહિક ક્રિયા કરે. અબ તૂ અપને ૫તિ સે અણુ હો ગઈ; યહીં તક ચલના બત હૈ ” - સાવિત્રી ને કહા–“મહારાજ ! સ્ત્રી કી ગતિ હી પતિ હૈ; જë મેરા પતિ જાયગા વહી મેં ભી જાઉંગી. યહી સનાતન ધર્મ છે. તપ, પતિવ્રત, ગુરુભક્તિ ઔર આપી કૃપા : એક નહીં સકતી. મહારાજ ! તવદર્શી ઋષિયો ને કહા હૈ કિ, સાત પગ સાથ ચલને હી સે મિત્રતા હો જાતી હૈ, સો ઉસી નિયમ કે અનુસાર મિત્રતા કે નાતે મેં કુછ આપસે કહતી હૈં સે સનિએ. ધર્મ હી પ્રધાન હૈ; કાંકિ ધર્મ કે બિના માનવગતિ નહીં હૈ. ઋષિ ને ભી યહી કહા હૈ:-સભી કો અપના-અપના ધર્મ પાલન કરના ચાહિએ. મેં ભી અપના ધર્મ-પાલન કરૂંગી. પતિ કા સાથ ન છોડના હી રમણી કા પરમ-ધર્મ છે.''
યમરાજ સાવિત્રી કે વચન સુનકર પરમ પ્રસન્ન હુએ. ઉન્હોને કહા-સાહિત્રિ ! મેં તેરે વચને કે સુનકર પરમ પ્રસન્ન હુઆ હૈં. અપને પતિ કે જીવન કે છેડકર જે ચાહે સો મેંગ લે.”
સાવિત્રી ને કહ:-“મહારાજ ! મેરે અધે શ્વસુર રાજ્ય-ભ્રષ્ટ હોકર તમય જીવન વ્યતીત કર રહે હૈ. ઉનકે નયને મેં ફિર સે તિ ઉત્પન્ન હો જાય-વહી મે આપસે વર મૈગતી હૈં. ”
યમરાજ ને કહા –“તથાસ્તુ; પર અબ તૂ લૌટ જા. તૂ દુર્બલ &; બહુત દૂર ચલને સે થક જાયેગી.”
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |