________________
रसपद्धतिः । टी० त्रैराशिको ज्योतिःशास्त्रीयो व्यवहारस्तेनादेशः ॥पिण्डेऽपि भेदत्रितयमाहपिण्डस्तु त्रिविधो लघुः समगुरुतत्रोत्तमं लाघवे साम्ये मध्यममल्पमेव गदितं मौल्यं गुरुत्वे बुधैः ॥१०६॥ त्रेधा लाघवतस्त्रिधा गुरुतया पोढा च सामान्यतो मूल्यं द्वादशधेदृशं खलु मतं तत्तारतम्यं क्रमात् ॥ पिण्डस्तण्डुलसंमितो यवपृथुः संभाव्य चित्ते पुनवंजं तेन समं विचार्य चतुरो मौल्यं ततो निर्दिशेत् ॥१०७॥ तच्चेत्तत्क्रमतनिवृत्तिकगुणैर्युक्तश्चतुर्भिः पविनिष्कं तण्डुलसंमितो यवपृथुः प्राप्नोति मौल्यं यदि ॥ पिण्डो यस्य यवद्वयेन सदृशो माने पुनस्तण्डुलो मौल्यं तस्य पवेश्चतुर्गुणमुदाहर्तव्यमेवं पुनः ॥ १०८ ॥ पिण्डश्चेत्रिचतुःशरति॒यवभः स्यादष्टदिक्छोडशद्विविर्धितमस्य तण्डुलमितेर्वज्रस्य मौल्यं तथा ॥ यद्बुद्धत्वे तु यवोपमः प्रकृतितस्तत्पादतो मानवानष्टाविंशतिवर्धितं प्रथमतः प्राप्नोति मौल्यं मणिः॥१०९।। पिण्डे सप्तयवोपमः परिमितौ स्यात्तण्डुलैकक्रमो वज्रो वारितरो लभेत परमं मौल्यं सहस्रद्वयम् । स्याचेत्सानियवोपमः पविरथो माने गुरुस्तण्डुलः क्षीयेतास्य मणेरथ द्विगुणितं मौल्यं क्षयेऽयं क्रमः ॥११०॥ इत्थं युक्तिबलाद्विचार्य चतुरो मौल्यं मणेरादिशेदर्घस्यासति वज्रवमणि यथादोपं क्षयं कल्पयेत् । यावत्स्याद्गुणिनस्ततस्त्वगुणिनो वृद्धश्चतस्रः कलाश्छेत्तव्या कुशलेन देशसमयद्रव्यात्मविज्ञानिना ॥१११॥ १ 'संभावयित्वा' इति पाठान्तरम् ।
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
