Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 92

૫૦ ગઈભીલવશના
[ સપ્તમ ખંડ મહાવીરની પંદરમી પાટે થયેલ શ્રી સ્વામિ નામના તે અનુમાન બંધબેસતું થતું નથી. ત્યારે બીજે કયો આચાર્ય શત્રુંજ્ય પર્વત ઉપર તીર્થોદ્ધાર કરાવ્યો હતે. વિક્રમાદિત્ય ગઈભીલવંશી હોઈ શકે? તે તપાસવાનું રહે તે સમયના અરસામાં અવંતિપતિ રાજા વિક્રમાદિત્યે છે. ઇતિહાસ આપણને શીખવે છે કે, ઈન્ડ પાર્થિઅન તથા શતવહનવંશી રાજા હાલ-શાલિવાહને પણ શહેનશાહ ગેડે ફારને સન હિંદેશનો રાજ્યવહીવટ શત્રુંજ્ય પર્વત ઉપર કેટલાંક ધાર્મિક કાર્યો ઉજવ્યાં ઈ. સ. ૪પમાં ખતમ થયો છે અને પંજાબ તથા હતાં. આ પાંચ બનાવો કોના સમયે બન્યા હેવા ઉત્તરહિંદમાં કુશનવંશી રાજાઓને અમલ દ. સની જોઈએ તથા તેને સંકલિત બીજી કઈ કઈ ઘટના થવા પહેલી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં વિદ્વાનોની માન્યતા પ્રમાણે પામી હતી તેનો વિચાર કરીશું. તે પાંચે અનુક્રમવાર ઈ. સ. ૭૮ છે. ૮૯ મારી ગણત્રીમાં તે સમય ઇ. સ. તપાસીએ.
૧૦૩ આવે છે.) થયો હોવાનું જણાય છે. એટલે કે પ્રથમ કાશ્મિર ઉપર મંત્રિગુપ્તની સૂબાગીરીવાળો
. સ. ૪૫ થી ૧૦૩ સુધીના ૫૦-૬૦ વર્ષના ગાળામાં મુદો તપાસીએ.—પૃ. ૪ માં ચર્ચા કરતાં જણાવી જે કાઈ ગઈભીલવશી રાજા પરાક્રમી નીવ હાય ગયા છીએ કે આ મંત્રિગુપ્ત તે ગર્દભીલવશી વિક્ર- તેનોજ રાજઅમલ તે પ્રદેશ ઉપર હોઈ શકે. અને માદિત્યને હાકેમ હશે. પણ આ વિક્રમાદિત્ય કર્યો તે
પૃ. ૭ ઉપરની વંશાવળી જોતાં તેનું નામ વિક્રમચરિત્ર: ત્યાં જણાવ્યું નથી. સામાન્ય રીતે શકારિ વિક્રમાદિત્ય
માધવસેન દેખાય છે. જેથી સંભવ છે કે વિક્રમચરિત્રને તે હેવાનું માની લેવાયજ, પણ ઐતિહાસિક સ્થિતિ
પણ વિક્રમાદિત્યના નામથી પ્રાચીન ઇતિહાસકારોએ તપાસતાં તે માન્યતા ટકી શકે તેમ લાગતું નથી. ઓળખાવી દીધો હોય. એટલે વિશેષ સંભવિત એ કેમકે જો તેની સત્તા કાશ્મિર ઉપર સ્થાપિત થયાનું માનવું રહે છે કે, વિક્રમચરિત્ર ગઈભીલની સત્તા સ્વીકારી લેવાય તે ફલિતાર્થ એ થયો કે, તેની અવંતિથી માંડીને ઠેઠ કાશિમર સુધી ફેલાવા પામી રાજગાદીવાળા પ્રાંત અવંતિથી માંડીને કાશિમર સુધી
હતી અને ત્યાં વહીવટ ચલાવવા તેણેજ પિતા તરફથી વચ્ચે આવતે સર્વ પ્રદેશ તેને તાબે હો એવી
મંત્રિગુપ્ત નામના પ્રધાનને નીમ્યો હતે. એમ પણ સ્થિતિનો સ્વીકાર કર્યો કહેવાય. હવે વિક્રમાદિત્યને પ્રશ્ન ઉતભવી શકે કે, ગંડેરફારનેસનો અમલ ઈ. સ. સમયકાળ ઈ. સ. પૂ. ૫૭ થી ઇ. સ. ૩ સુધીને ૬૦ ૪૫ માં બંધ થયો છે, તે સમયે અવંતિપતિ તે નં. ૪ વર્ષને હેવાનું સાબિત થયું છે. (જુઓ પૃ. ઇની વાળ ધર્માદિત્ય હતું. એટલે ૪૫ થી ૫૩ સુધીના વંશાવળી) અને તે સમયે પંજાબ પ્રાંત ઉતર તે ઈ- પિતાના સમય દરમ્યાન કોઈ કાળે તેણે તે પ્રદેશ છતી પાર્થિઅન શહેનશાહ અઝીલીઝ અને અઝીઝ બીજાની લીધું હોય એમ શું ન બની શકે? સંભવિત છે. પરંતુ હકુમત ચાલુ હતી (જુઓ પુ. ૩ માં તેમના વૃત્તાંતે) તેને રાજ્યઅમલ માત્ર ૧૦ વર્ષજ ચાલ્યો છે એટલે એટલે તે સમયે શકારિ વિક્રમાદિત્યની આણ ત્યાં હતી તે સ્થિતિ ધ્યાનમાં લેતાં, નં. ૫ વાળાનું રાજ્ય જે
(૮૮) આની કેટલીક હકીકત ઉપરમાં અપાઈ ગઈ ઉત્તર હિંદના આ પ્રાંતમાં માસની ગણત્રી પૂર્ણિમાંત છે તે જુઓ.
પદ્ધતિએજ ચાલુ રહી દેખાય છે. જ્યારે મધ્ય હિંદ, અને (૮૯) ઈ. એ. પુ. ૩૭ પૃ. ૩૩:-Prof. Oldenberg પશ્ચિમમાં અમાસાંત પદ્ધતિ (વિક્રમ સંવતની) દાખલ put forth the statement that Kanishka થઈ ગઈ હતી. એટલે સમજવું રહે છે કે, ઉત્તર હિંદમાં ભલે founded the Saka era and this theory has રાજદ્વારી હકુમતને ફેરફાર થયો હશે પણ તે બહુ ટુંક been generally accepted by the majority of સમય માટે જ હેવા જઈએ. કેમકે આખા કુશનવંશી રાજ oriental scholars=પ્રો. એલ્ડનબર્ગે સૂચન કર્યું કે, અમલમાં પણ તેજ પદ્ધતિ પાછી માલમ પડી છે. (જુઓ કનિકે શકસંવત સ્થાપ્યો હતો. અને પીત્ય વિનેની આગળના પરિકે According to Dr. Kielborn બહમતિએ તે પક્ષ સામાન્ય રીતે સ્વીકારી લીધું હત. himself વાળું અવતરણ.)
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat