Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 90

૪૮
ગર્દભીલ વંશના
[ સપ્તમ ખંડ
—
-
--
-
પ્રજાવત્સલ રાજા હતા. તેણે ટુંક વખતના કારભારામાં આ પ્રમાણે તેણે રાજ્યલગામ જે સમય માટે ગ્રહણ પણ, પ્રજાનો ચાહ સારો જીતી લીધો હતો. અને પુરા કરી હતી તે સર્વ રાજા વિક્રમાદિત્યના સમયની અંતરમાં એ છે કે જ્યારે તેણે સંસાર ત્યાગ કરી ભેખ લઈ સમાવિષ્ટ થતા હતા એટલે સ્વતંત્ર રાજવી તરીકે જંગલવાસ કર્યો, ત્યારે પ્રજાએ પિતાને જે શોક તેની ગણના કરાય નહીં. તેણે સંસાર ત્યાગ કર્યા પછી, (લેક કથામાં ગવાઈ રહેલ છે તે પ્રમાણે) વ્યક્ત પાછી ગાદિ વિક્રમાદિત્યજ સંભાળી લીધી હતી. હવે કર્યો હતે તે ઉપરથી મળી શકે છે. પ્રસંગ એમ પછી કેટલા વર્ષ તે જ છે તેને પત્તો નથી. પણ બન્યો હતો કે, પ્રજામાં જે વ્યભિચાર અતિ મોટા આ વિક્રમાદિત્ય શારિનું મરણ ઈ. સ. ૪ માં થયું પ્રમાણમાં ઠેઠ શુંગવંશી રાજાઓના અમલથી ચાલ્યો હતું એટલું નક્કી છે. તે પછી તેને પુત્ર માધવાદિત્ય આવતા હતા ( જુઓ ઉપરમાં પરિચ્છેદ પહેલાનું અવંતિની ગાદીએ આવ્યો હતો. વર્ણન કેટલોક સમય થયાં પ્રવેશ કરી ગયો હતે- (૩) માધવદિત્ય (૪) ધર્માદિત્ય અને (૫) તેનું મેટા ભાગે નિકંદન તે થઈ જવા પામ્યું જ હતું.
વિક્રમચરિત્રઃ માધવસેના છતાં એકદમ વિનાશ થયો નહોતેજ. આ દુર્ગુણને સામાન્ય પ્રણાલિકા એવી છે કે, પ્રત્યેક રાજવીનું ભોગ, રાજા તૃહરીની રાણી પિંગલા બનો હેય વૃત્તાંત પૃથક પૃથકપણે આલેખવું જોઈએ. છતાં અહીં એમ નાટય પુસ્તકે ઉપરથી સમજાય છે; અને તેની ત્રણ ત્રણ વ્યક્તિઓનાં વૃત્તાંત એકી સાથે લખવાનું ખાત્રી સંપૂર્ણપણે રાજાને થતાં, તેનું મન સંસાર ઉપરથી સાહસ ઊઠાવવું પડયું છે; કેમકે (૧) પુસ્તક પહેલામાં ઉદ્વિગ્ન થયું હતું, જેથી પોતે ભેખ લઈ રાજ્યને વર્ણવાયેલા, પ્રાચીન સમયના આખાને આખા અનેક ત્યાગ કરી, જંગલમાં નીકળી પડયો હતોw. પાછળથી ભારતીય રાજવંશો વિશે૮૦, જેમ ઇતિહાસ તદ્દન તે સમાચાર રાળ વિક્રમાદિત્યને કાને પડતાં તેણે આવી અંધકારમય હતો, તેમ આ ગભીલવંશ વિશેની સ્થિતિ રાજકાજ સંભાળી લીધું હતું.
પણ છે, એમ કહેવું અતિશ્યોક્તિભર્યું નથી. જેથી રાળ ભતૃહરી પોતે વિદ્યાવિલાસી હતા. કવિતા અતિ પ્રયાસવડે તારવી કાઢેલાં અનુમાનો, ઘણીઘણી રચવાને પણ શોખીન હતા. જે તેણે પિતાના નામ સાવચેતી રાખ્યા છતાંયે, કેઈને નામે ચડી જવાનો શુકાદિય ઉપરથી-શુકસતિ નામે રચેલ ગ્રંથ ઉપરથી સંભવ રહી જત જણાય છે. વળી (૨) આ ત્રણે સમજી શકાય છે. તેમજ જંગલવાસી બન્યા બાદ રાજાઓનો સમગ્ર સત્તાકાળ, ભલે ૯૦ વર્ષ જેટલે પ્રસંગને છાજતાં અનેક કાવ્યો રચ્યાં છે તે ઉપરથી પણ ઠરાવ પડે છે અને વર્તમાનકાળના ઈતિહાસના સમજાય છે. ભર્તુહરીને સાદી ભાષામાં, રાજા ભરથરી, લેખક, તો તેટલા કાળનું અનેક પૃષ્ઠોનું વાંચન આપી કહીને સંબોધવામાં આવ્યો છે. પોતે ક્યારે મરણ શકે તેટલી સામગ્રી ઉપજાવી શકે છે; જ્યારે આપણું પામ્યો તે જણાયું નથી.
ક્ષેત્રે હાથ ધરેલ સમયના તે માત્ર ચારપાંચજ
(૮) સરખા પૃ. ૪ ઉપરના ઈંગ્રેજી લખાણ વાળો લીધી હતી એમ કહી શકાય. ભાગ "Younger brother Bhartruhari, the noted (૮૦) આવાં નામોમાં નીચેના રાજવંશે ગણી poet,--several years after, Bhartrihari disgu- શકાશે. sted with the world, through a family calamity કેશળદેશનો રાજા પ્રસેનજીતવાળે; let Raj to his ministers and passed into કાશીદેશને રાજા બહાથને; religious retirement.
વત્સરાના રાજ ઉદયનને; (૭૯) ભગવા ધારણ કરી જંગલવાસ સેવ્યો હોય એ
અવંતિપતિ પ્રધોતવંશી રાજાઓ: ફલિતાર્થ દંતકથામાં નીકળે છે. પણ તેના કુલધમની હકીકત ચેદિપતિ મહામે વાહન રાજાને; તપાસીશું તે તે જૈન ધર્માનુયાયી હોઈ, તેણે જૈન દીક્ષા સિંધુ-સૌવીરપતિ ઉદય. રાજાને; ઈ. ઈ.