Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 306

૨૬૪ ખારવેલ અને પુષ્યમિત્ર
[ દશમ ખંડ નિર્ણય થયો કે બૃહસ્પતિમિત્ર અશોકની પૂર્વે જ થઈ દાયોની મૂળ વસ્તુ (સિદ્ધાંત)ને સાર-જતિ સંયમ ગયો છે અને અશોકની પૂર્વે થયો એટલે પુષ્યમિત્રની અને જીવનની વિશુદ્ધિ (શુદ્ધ ચારિત્ર)નાં ધ્યેય તરફ પૂર્વે તે થઈ ચૂક્યો જ કહેવાય. તેમાં આ બૃહસ્પતિ છે (આ પ્રમાણે) અનેક સંપ્રદાયની (વર્ણવેલી-ઉપદેશેલી) પોતે ખારવેલને સમકાલીન છે એટલે ખારવેલ પણ સહિષ્ણુતા પછીથી થયેલા રાજાઓએ પાળી પુષ્યમિત્રની પહેલાં જ થયો ગણાય; મતલબ કે તે બેને બતાવી છે; દાખલા તરીકે, ઓરિસ્સાના ખારવેલે, સમકાલીન કઈ રીતે પણ કહી શકાશે નહીં. સર્વ વાતે અશોકના જેવી જ-સાદશ ભાષા-વાપરેલી
(૧૭) જેમ એતિહાસિક અને રાજકીય પુરાવાથી છે. એટલે તેમને કહેવાને આરાય એ છે કે, (૧) સાબિત કરી શકાય છે તેમ ધાર્મિક હકીકતથી પણ તે સમયે, ઈસાઈ, રેસ્ટ્રીઅન કે ઈસ્લામ ધર્મની તે જ સ્થિતિ પુરવાર કરી શકાય છે; કે ખારવેલને તે સ્થાપના જ થવા પામી નહતી જેથી તે સંપ્રસમય પુષ્યમિત્રથી ઘણો જ પૂર્વનો છે. તે જ વિદ્વાન દાયોનું તે નામ પણ અજાણ્યું હતું. (૨) આમાંના મિ. સ્મિથના શબ્દો આપણે ટાંકીશું. તેઓશ્રી લખે ઈસાઈ અને ઇસ્લામ ધર્મમાં લશ્કરી નાદને, યુદ્ધ છે કે, “The creeds of Jesus, Zoro” કરવાનો, લડી પડવાને કે એવા ઉગ્ર-તેજ-સ્વભાવaster, and Mahomed were unknown; નેજ-ઉપદેશ જે મુખ્યપણે કરાયેલ છે, તે વિષય he (Ashoka) is not thinking of exclu- પરત્વે તે અશોક પિતાની આંખ સરખી પણ ફરsive militant religions like Christianity કાવતું નથી. એટલે કે આવા સ્વભાવનું અંશ સરખું and Islam-The essence of the matter પણ તેના રૂંવાડામાં દેખાતું નથી. (૩) ઉપરાંત હિંદમાં
–all Indian denominations is all જે જે સંપ્રદાયો. ભિન્નભિન્ન નામથી જાણીતા છે તે aimed at self-control and purity of સર્વના સિદ્ધાંતને સાર-મૂળ પાયો-આત્મસંયમ અને life. Similar toleration of various creeds શુદ્ધ ચારિત્ર ઉપર જ મંડાયલ છે. તે પછી, એટલે was practised by later princesKharvel કે જયાં આવી પ્રરૂપણ કરાતી હોય, ત્યાં ઉપરના of Orissa, for instance, used language ધર્મના લશ્કરીવાદને સ્થાન જ ક્યાંથી મળે? તેમ (૪) almost identical with that of Ashoka આ પ્રકારની સર્વ ધર્મ પ્રત્યે સહિષ્ણુતા દાખવવાની =જીસસ, ઝેરેસ્ટર અને મહમદના સંપ્રદાય (એટલે પદ્ધતિ, તેના (અશોકના) પછી થયેલ, અન્ય રાજકે જેને હાલ ખ્રિસ્તી ધર્મ, પારસી ધર્મ અને ઇસ્લામી વીઓએ પણ પાળી બતાવી છે. (અને) તેના દષ્ટાંતમાં ધર્મ કહેવાય છે) તેનું નામ જાણવામાં નહોતું. તે ઓરિસ્સા પતિ-કલિંગપતિ–ખારવેલનું નામ આપીને (અશક) ખ્રીસ્તી અને ઈસ્લામ ધર્મ જેવા કેવળ એમ કહેવા માંગે છે, કે તેણે પણ અશોકના જેવીજ, લશ્કરી-ઝનુની-જલદ (સ્વભાવનાવાળા) ધર્મને લગભગ તેને સર્વ રીતે મળતા આવે તેવા જ શબ્દવિચાર જ કરતો નથી. (એટલે કે તેવા ધર્મને ઉપ- માં, આજ્ઞાઓ ફરમાવી છે. ખારવેલે હાથીગુંદાના દેશ કરતે જ નથી). સર્વ હિંદી (નામવાળા) સંપ્ર- લેખમાં જે ધર્મોપદેશ પ્રબોધ્યો છે તે અને સમ્રાટ
(૩૩) જાઓ ૧લર્સ ઓફ ઇન્ડિયા સીરીઝનું “અશોક' મનાયું છે તેથી, તેની પછી થયેલ રાજવી એમ કરીને દષ્ટાંત નામનું પુસ્તક પૃ. ૬૦
રજુ કર્યો છે. જ્યારે આપણે સ્થાપિત કરેલ મત પ્રમાણે (૩૪) મજકુર પુસ્તક પૂ. ૬૨
તે પ્રિયદર્શિનની પૂર્વે થયેલ સમ્રાટ ખારવેલે પણ તેજ (૩૫) આ શબ્દથી તેમનું ધ્યાન સમ્રાટ પ્રિયદર્શિનના ભાષા વાપરી છે એમ કહેવું પડશે. ખડકલેખ તરફ જ ચોંટેલું છે. અત્યાર સુધી પ્રિયદર્શિન (૩૧) પ્રિયદર્શિનના ખડક લેખ અને ખારવેલ અને અશકને એક જ મનાયા છે તેથી તેમણે અશોક કોતરાવેલ હાથીશંકાને લેખ બનેને એક જ વાર શબ્દ વાપર્યો છે. તથા અશોની પછી ખારવેલ થયાનું ઉપદેશ છે.