Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 305

દ્વિતીય પરિછેદ ] સમકાલીન હેઈ શકે જ નહીં
૨૬૩ પુરવાર કરે છે, કે મૌર્યસમ્રાટના રાજઅમલે પાટલિપુત્ર પતિ તરીકે તેઓ અવિચ્છિનપણે રાજ્યપદ ભોગવતા જ
ખ્યાતિમાં આવ્યું, તે પૂર્વે સમ્રાટ ખારવેલ થઈ ગયો આવ્યા છે. આ પ્રમાણે એક હકીકત થઈ. બીજી વાત હેવો જોઈએ. એટલે જ તેને સમય ઈ. સ. પૂ. ૩૭૨ એમ છે કે, અશકના સમય બાદ જ પુષ્યમિત્ર થયો પહેલાને પુરવાર થાય છે.
છે. તેમાં અશોક મૌર્ય ગણાયો છે અને પુષ્યમિત્ર શુંગ (૧૬) મિ. હ્યુએનશાંગ જેવા વિશ્વવિખ્યાત યાત્રિકે કહેવાય છે. એટલે કે બને ભિન્ન જાતિના જ છે. કરેલ વર્ણનમાંથી પણ તેવો જ ધ્વનિ નીકળતે જણાય ત્રીજી સ્થિતિ એમ છે કે, પુષ્યમિત્રનું બીજું નામ છે. તેમના શબ્દો આવી મતલબના લેખાયા છે (વિદ્વાનોની રચના પ્રમાણે) બહસ્પતિમિત્ર છે તેથી
Hituen Tsang tells us that, shortly બૃહસ્પતિમિત્ર શુંગવંશી કરે છે અને તેને હાથીગુંસાના before his arrival, Punarvarman, Raja લેખની નોંધ પ્રમાણે મગધપતિ તે કહે જ રહે છે of Magadh and the last descendant એટલે એમ થયું કે તેમના હિસાબે મગધપતિઓ of Ashok, had piously restored the શુંગવંશી રાજાઓ હતા. કદાચ તેને છેવટે ન મૂકતાં sacred Bodhi tree at Gaya, which વચ્ચગાળે કયાંક વૃહસ્પતિને મૂકે, તે હ્યુએનશાંગે Sasanka, king of Bengal had destroyed. જણાવેલી અભંગતા જ તૂટી જશે. આ પ્રમાણે These events happened soon after ત્રણ સ્થિતિ થઈ. હવે જે તેમને મેળ મેળવશે તો 600 A. D=હ્યુએન સાંગ એમ નિવેદન કરે છે કે, ઇતિહાસિક ગ્રંથકારનાં મંતવ્ય, દરેક રીતે એક બીજી પિતે હિંદમાં આવ્યો તે પહેલાં થોડા જ સમયે, હકીક્તને અથડામણમાં ઉતારનારાં જેવાં જ દેખાય મગધના રાજા અને અશોક સમ્રાટના) અંતિમ વંશ જ છે. એટલે સાબિત થાય છે કે ઐતિહાસિક બનાવ છે પુનર્મને ગયા (શહેર)માં પેલા પવિત્ર બધિવૃક્ષની તે તે સાચા જ છે પરંતુ આપણે ગોઠવી દીધેલી ધાર્મિકભાવે પુનઃસ્થાપના કરી હતી. આ બેધિવૃક્ષોને માન્યતા જ અસત્ય છે, અને વિરોધમાં દેખાઈ આવતી નાશ બંગાળના રાજા શશાંકે કર્યો હતો. આ સર્વ સર્વ પરિસ્થિતિની જનેતા તેજ છે. મતલબ કે પુષ્યમિત્ર બનાવો ઈ. સ. ૬૦૦ પછી તુરતમાં જ બન્યાનું નેંધી બ્રહસ્પતિમિત્ર નથી જ. તેમ તે એકબીજાના સમકાલીન શકાશે.” એટલે મિ. વિન્સેન્ટ સ્મિથના શબ્દોમાં જે પણ નથી. એટલું જ નહી પણ પુષ્યમિત્રને મગધપતિ ઉતારીએ તો પેલા હ્યુએનશાંગ યાત્રિક મહાશયને કહેવો તે પણ એક ભૂલ ખવડાવનારું ઐતિહાસિક કહેવાનો આશય એ છે કે, ઈ. સ. ૬૦૦ સુધી મગધ- તત્ત્વ ગણાશે. પતિ તરીકે અશોકના વંશજો, અવિચ્છિનપણે બંગાળ બીજું, બહસ્પતિમિત્ર મગધપતિ છે તે તે નિર્વિવાદ પ્રાંતમાં ગાદી ઉપર ચાલુ રહ્યા હતા. તેમાંને છેલે છે. હવે જો તેને અશોક અને પુષ્યમિત્રની વચ્ચે મૂકીએ રાજા પુનર્વર્મન હતો. તેથી તે એમ કહેવા માંગે છે કે છીએ તે હ્યુએનશાંગનું કહેવું ખોટું કરે છે; કેમકે, મગધપતિ તરીકે ઠેઠ અશોકના સમયથી માંડીને ઈ. સ. અશોકના વારસદારોની એકદોરી તૂટી જાય છે. એટલે ૬૦૦ સુધી મૌર્યજાતિના રાજાઓ જ રાજ્ય ચલાવ્યું કાં તેને (બૃહસ્પતિને) પુષ્યમિત્રની પાછળ કે અશોકની આવતા હતા; પછી તેમના રાજ્ય વિસ્તાર ભલે સંકેચ પૂર્વે ગણવો જોઈએ. પુષ્યમિત્રની પાછળ તે ગણવાની કે વૃદ્ધિ પામ્યો હોય તે જુદી વસ્તુ છે. પરંતુ મગધ- સર્વ સંજોગો તેમ જ વિદ્વાનો ના પાડે છે. તે એકજ
(૩૧) જુઓ વિન્સેન્ટ સ્મિથ કૃત, ફલર્સ ઓફ ઈન્ડિયા વારસામાં મળ્યો હતો એમ કહેવું પડશે જ. જ્યારે બીજી સારીઝમાંનું “અશોક” નામનું પુસ્તક ૫, ૭૧
બાળ ઈતિહાસ છે એમ શિખવે છે કે અગ્નિમિત્રને (૩૨) ધારો કે તે ગાદીપતિ હતો અને મગધનો સ્વામી પાટલિપુત્ર ઉપર ચડાઈ લઈ જવી પડી હતી. તે પછી હતા; તે મગધન પ્રાંત તેના પુત્ર અગ્નિમિત્રને સાચું શું ?