Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 271

પ્રથમ પરિષછેદ ] ચેદિ દશને ઇતિહાસ
૨૨૯ થઈ જવા પામ્યો હતો. આ કારણથી ઉત્તરહિંદના તેને રાજગાદીએ બેસારવામાં આવ્યો હતો. તેનું કરતાં દક્ષિણહિદને ઈતિહાસ એટલે બધા અટપટી પ્રાસંગિક નામ મહારાજા કરકંડુ હતું. વળી તેજ પુસ્તકે અને ગુંચવણકર્તા નથી. ઉપરાંત સ્વતંત્ર અધિકારીપદે પૃ. ૧૭૮થી ૧૪૮ સુધી મહાકેશ ઉર્ફે અંગ-કુશસ્થળ બિરાજીત થનાર વર્ગ, સંખ્યામાં પણ જૂજ જ રહે, દેશનું વર્ણન આપ્યું છે. તેમાં એમ સાબિત કરી ગયા એટલે ત્યાંના રાજર્જાના વંશ આમે અ૮૫ સંખ્યામાં જ છીએ કે ત્યાંના દધિવાહન રાજાની પદ્માવતી રાણીના કહેવાય. તેવા વંશને આંક પણ જે નાના મોટા પેટે આ કરકને જન્મ થયો હતો. પણ કાળની ગણવા બેસીએ તે ઘણએ થઈ જાય, પરંતુ આપણે વિચિત્રતાના અંગે તે પોતાના જનક અને જનનીથી તે જે વર્ણન કરવાનું રહે છે તે સામ્રાજ્ય જેવા વિખુટો પડીને ઉપર જણાવ્યા પ્રમાણે કલિંગપતિ થઈ અતિ વિસ્તારવાળી ભૂમિના અધિષ્ઠાતા બનવા પામ્યાં બેઠે હતો. પરંતુ આગળ જતાં અને રાજદારી કારણ હોય તેયાને, એટલે તેવા તો અતિઅલ્પ જ ગણાશે. ઉપસ્થિત થતાં, પડોશી રાજ્યના સ્વામિ એવા આપણે કહી દઈએ કે માત્ર બે વશ જ તેવા છે. એક પિતાના જ પિતા, ઉપરોકત મહાકેશ ઉર્ફે અંગપતિ કલિંગ સામ્રાજ્યને અને બીજો આંધ સામ્રાજ્યને. દધિવાહનના રાજ્ય ઉપર તેને આક્રમણ લઈ જવું પ્રથમવાળા સામ્રાજ્યના ભોક્તાને દિવંશ તરીકે, પડયું હતું. આ બે રાજ્યો વચ્ચે મહાયુદ્ધ જામી પડે અને બીજાના ભોક્તાને શતવહનવંશ તરીકે ઈતિહાસ- તે અગાઉ, તેની જનયત્રી અને રાજા દધિવાહનની કારોએ એાળખાવેલ છે. તેથી આપણે આ બે વંશને રાણી પદ્માવતી કે જેણીએ કરકંડ ગર્ભમાં હતા ત્યારથી જ ઇતિહાસ હવે આલેખ રહેશે.
જેનદીક્ષા અંગિકાર કરી લીધી હતી, તેણીને જ્ઞાનબળે વિસ્તારની દષ્ટિએ જે વિચારીશું તે આ બેમાંથી આ યુદ્ધની અને તેમાં નિપજતા મનુષ્ય સંહારની જાણ પ્રથમ નંબર એક કાળે તે દિવંશનો જ આવે છે, પરંતુ થવાથી તરત ત્યાં આવી ચડી હતી તથા બન્ને રાજા રાજકીય કાબ જળવાઈ રહાના સમયની અપેક્ષાએ ઓની અરસપરસ ઓળખ કરાવી, બાપ દીકરાનું વિચારીશું તે ઉંચે નંબર શતવાહનવંશન આવી પડે સગપણ જાહેર કર્યું હતું. પરિણામે દધિવાહનના રાજાને છે. એટલે કોનું વર્ણન પ્રથમ હાથ ધરવું તે એક ઉત્તરાધિકારી પણ મહારાજા કરકંડ થયો હતો. એટલે પ્રશ્ન રહે છે. પરંતુ જે સમયે વંશની આદિ થવા પામી હવે પોતે વંશ અને કલિંગદેશ ઉપરાંત અંગદેશને પણ હોય તેની ગણત્રીએ જ્યારે આપણે ઉત્તર હિંદમાં કામ સ્વામી થવાથી, તે પિતાને ત્રિકલિંગાધિપતિ કહેલેવાનું કાંઇક ધારણ અંગિકાર કરીને જાળવી રાખ્યું વરાવવા લાગ્યો હતો. આ પ્રમાણે રાજ્ય વિસ્તારની છે, ત્યારે અહીં પણ તેજ પ્રથાને વળગી રહીને અપેક્ષાએ હેય કે લિંગદેશની રાજકીય મહત્તાને અંગે પ્રથમમાં આપણે ચેદિવંશનું વૃત્તાંત આદરવું રહે છે. હોય કે પછી જ્યાંથી પોતાના જીવનનો ઉત્કર્ષ થયો - દિવંશ
તેનું ગૌરવ જાળવી રાખવાની બુદ્ધિએ હોય; ત્રણમાંથી પુ. ૧માં કલિંગદેશનું વર્ણન આપતાં પૃ. ૧૬૩થી ગમે તે કારણ હોય કે ત્રણે એકત્રિત પણે કામ કરી રહ્યાં ૧૭૬માં સાબિત કરી ગયા છીએ કે તે પ્રદેશનો એક હય, પરંતુ તેણે પિતાને કલિંગપતિ જ હોવાનું જાહેર
સમયને રાજા અપુત્રિયો મરણ રીતે જણાવ્યું છે; તથા પિતાના વંશની ઓળખ હરે પૂર્યને ટુંક પામવાથી દેશના રીતરિવાજ જાણવામાં આવી ગઈ છે તે પ્રમાણે ચેદિના નામથી પરિચય પ્રમાણે પંચદિવ્ય સહિત હાથણી (આગળના પારિગ્રાફમાં અધિકાર વર્ણવવામાં આવ્યો
ફેરવવામાં આવી હતી અને જે છે) રાખી લીધી. તેમજ પોતાનું નામ પોતાના પિતા પુરૂષને શીરે જળ કળશ સંપૂર્ણ ઠલવવામાં આવ્યો હતો. દધિવાહનના નામને અનુસરતું કહેવાય એવું મેઘવાહન
(૧) વિલિંગ શબ્દના વિશેષ નિપણ માટે આ ખતમાં આગળ પર જીએ,
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat