Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 187

પ્રથમ પરિછેદ ]
કડકસીઝ બીજે તો એવા હિસાબથી કરી છે. જયારે તે સંવતની હિંદમાં ઠેઠ બનારસ સુધી જીત મેળવ્યાનું નોંધાયું આદિ તે ઈ. સ. ૧૦૩ માંજ થઈ છે એમ આગળ છે. તે બાબત જણાવવાનું કે, તેમ બનવા પામ્યું ઉપર આપણે સાબિત કરીશું. એટલે ૧૦૩–૭૮=૨૫ નહીં હોય; કેમકે મથુરાથી ૧૨-૧૪ માઈલ દૂર માટે વર્ષને જે તફાવત પડે છે તે, ઉપર ઠરાવેલ ૭૦ નામનું એક ગામ આવેલું છે. ત્યાં આગળથી સાંપ્રતઈ. સ. માં ભેળવતાં, તશિલાના નાશને ખરેખર કાળે તેની સિંહાસન ઉપર બિરાજીત કરેલી મૂર્તિ સમય તે આપણે ઈ. સ. ૭૦+૨૫=૯૫ મૂક મળી આવી છે. એટલે ત્યાંસુધીને મુલક તે તેણે પડશે. બીજી બાજુ આપણે બતાવી ગયા છીએ જીતી લીધેલું હતું એમ સમજાય છે. પરંતુ પોતે કે ગર્દભીલ રાજ્ય વિક્રમચરિત્રન સબે મંત્રિગુપ્ત મથુરા ઉપર કોઈ જાતનું આક્રમણ લાવી શકો ઈ. સ. ૯૩ આસપાસના સમય સુધી કાશ્મિર ઉપર નહીં હોય. જો તેમ થયું હોત તો તેનાં કાંઈક ચિહે હકુમત ચલાવી રહ્યો હતો. આ બન્ને સ્થિતિનું તે મૂક્યા વિના રહેત નહીં અને તેની સિંહાસનાસીત એકીકરણ કરતાં એમ ફલિતાર્થ કાઢી શકાશે કે, મૂર્તિ, જે મથુરાથી માત્ર ૧૪ માઇલેજ નીકળી છે વિક્રમચરિત્ર ગર્દભીલના રાજ્યના અંતમાં કે તેના તેને બદલે મથુરા શહેરમાંથી મળી આવી હત; મરણ પછી તુરતજ, વેમ કડકસીઝે હિંદ ઉપર ચડાઈ અથવા તે તેને સંવત જે તેની પછીના વંશજ કરી હતી અને પંજાબ તથા કાશ્મિર જીતી લીધાં કનિષ્ક પહેલાએ ચલાવ્યો છે, તે તેના સમયથી જ હતાં. તે બાદ તેણે પોતાના કદમ ધીમેધીમે ઉત્તર હિંદમાં ગતિમાં મૂકાયો હોત. એટલેજ શંકા ઉદ્દભવે છે કે, લંબાવવા માંડયા હતાં. વળી વિક્રમચરિત્ર ૫છીના બે મથુરા સુધી તેને રાજ્ય અમલ પહોંચી શકે નહીં રાજાઓ નબળા હોવાથી, તેને આગળ વધવામાં કોઈને હેય૦૩ પણ માત્ર ૧૪ માઇલ છેટેજ રહ્યો હશે જબરજસ્ત સામને કરવો પડ્યો હોય એમ માની અને ત્યાં તેનું મરણ નીપજ્યું હશે. કદાચ દલીલ શકાતું નથી. વળી તેના વિશે એક નૂધ નીકળે છે, કે'૦૨ ખાતર એમ પણ કહી શકાય કે, માટે તે મથુરાનું Kadphisis next attacked India. All એક પરું હશે. એટલે૧૦૪ પિતે મથુરા પતિ તે થયો North-west India, as far as Benares હશે, છતાં તેનું મરણ માટે નામના ગામનું સ્થળ (except perhaps Sind) passed to him= જ્યાં અત્ર છે ત્યાં થયું હશે અને અંતિમ ક્રિયા ત્યાં તે બાદ કડફસીએ હિંદ ઉપર ચડાઈ કરી હતી અને કરવામાં આવી હશે તેનાં સ્મારક તરીકે સિહાસનાબનારસ સુધી આ ઉત્તર હિંદ તથા (કદાચ સીત તેની મૂર્તિ ગોઠવવામાં આવી હશે; અથવા સિંધ સિવાયન) પશ્ચિમ હિંદુસ્તાન તેના હાથમાં તે સ્થળજ તેના ધર્મનું કઈ તીર્થધામ હશે. અથવા આવી પડે હતો.” અત્ર આપણે પશ્ચિમ હિંદની એમ પણ ઉત્તર ગોઠવી શકાય કે, તે મથુરાપતિ તે છત વિશે પ્રશ્ન ચર્ચવાને નથી, પણ તેણે ઉત્તર બન્યો હતો, પણ ચીનાઈ શહેનશાહ સાથેના યુદ્ધમાં
(૧૦૨) જુઓ હિં. હિ. પૂ. ૬૫૨
જે સમયથી અવંતિની ગાદી મેળવી છે તે સમયથી તે સંવત (૧૦૩) જેમ મમ્ર હિંદમાં અવંતિનું સ્થાન અનુપમ ચલાવ્યા નથી, પણ પિતાના વંશના આદિપુરૂષથી (જે લેખાતું હતું અને તેને વિજેતા પોતાના જીવતરને ધન્ય બનેને કિસામાં તેમના પિતાજ હતા) તેને પ્રારંભ માનો હતો તેમ ઉત્તર હિંદમાં મથુરાનું સ્થાન ગણાતું હતું. ગણાવ્યો છે]. તેથી કરીને જ, પરદેશી આક્રમણકારોમાંના નહપણે અવંતિ (૧૦) આ ઉપરથી એમ પણ સિદ્ધ થઈ જાય છે કે, છતી લઈને, તથા ચ4ણે પણ અવંતિ છવી લઈને માત્ર નામનું સ્થળ છે. તે મથુરાનું પરું નહોતું જ; અને એમ પિતાને “રાજા” પરથી વિભૂષિત કર્યા છે અને પોતાના સિદ્ધ થયું તે એ પણ આપોઆપ સિદ્ધ થઈ ગયું છે તે વંશના સંવત ચલાગ્યા છે. અલબત્ત એટલું ખર્ષ કે તેમણે સમયે મથુરાને વિસ્તાર, માટ સુધી લંબાય નહેાતે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat