Page Text
________________
પ્રથમ પરિચ્છેદ ]
વિટંબણાઓ
અદ્યાપિયત જણાવી ગયા છીએ. આનાં દષ્ટાંતો બન્નેમાં ૯૮૦, ૯૯૩ અને ૯૯૮ના આંક મળતા આવે વિપુલપણામાં તે શુંગવંશની હકીકત જ નજરે પડે છે. બંને પ્રસંગો મુતજ્ઞાન સંબંધે જ છે અને બંને પ્રાચીન છે; કેમકે તે વંશ વૈદિક ધર્મના અનુયાયી હતા; જેથી સમયના છે તથા અતિ પ્રભાવવંતા અને મહત્વપૂર્ણ તેમનાં શાસ્ત્રગ્રંથમાં-પુરાણોમાં-તે રીતીથી કામ લેવાયું પ્રસંગો છે, એટલે કેટલાક વિદ્વાનોએ તે બન્નેને છે. આ પ્રમાણે એક દષ્ટાંત થયો. વધારે સ્પષ્ટીકરણ એકજ પ્રસંગ તરીકે માની લીધા છે. જ્યારે વાસ્તવિક માટે વળી એક દષ્ટાંત આપીએ.
પણે જોશો તે પ્રથમ સમય ૫૧૦ ગુ. સં=વિ. સં. જેમ ઉપર દશાવેલ બનાવે. પુસ્તક-શ્રત જ્ઞાનના ૮૮૫ છે ત્યારે બીજાને સમય" વિ. સં. ૯૮૯ ને ઉદ્ધારને છે તેમ અત્રે ટાંકવા ધારેલ બીજો પ્રસંગ છે; એટલે કે બન્ને પ્રસંગો વચ્ચે ૯૫ વર્ષનું અંતર પણ મુતજ્ઞાનના વાચન પરત્વેને છે. અને તે પણ છે. આ પ્રમાણે વિક્રમ સંવત્સરના આંકો પર સૌરાષ્ટ્રની ભૂમિ ઉપર જ બનવા પામ્યો છે. તેમનામાં મતમતાંતર ધરાવતા અન્ય પ્રસંગે અનેક નોંધી કલ્પસૂત્ર નામનો અતિ પવિત્ર મનાતે એક ગ્રંથ છે. શકાય, પણ આલેખન વિસ્તારના ભયથી અત્ર વિક્રમ સંવત ૯૮૦ની સાલ સુધી તેનું વાચન, માત્ર અટકી જઈશું. સાધુ વર્ગ જ કરી શકતા હતા. પણ તે સાલમાં હવે દિગંબર સંપ્રદાયનો એકાદ દષ્ટાંત આપીએ. સૌરાષ્ટ્રના આણંદપુર–વદ્ધમાનપુરના રાજા ધ્રુવસેનને તે પણ ઉપરના કપસૂત્રના વાચનની હકીકત અંગે જ પુત્ર મરણ પામ્યા હતા અને તે સ્વધર્મનુયાયી હોવાથી છે. અને તેને મર્મ પણ ઉપરના નિવેદન પ્રમાણે સમતેના શેકનિવારણ સારૂં તે સમયના જૈનાચાર્ય ઉપરના જવો રહે છે. પણ તે સંબંધી જે ખુલાસો તેઓ કરે કલ્પસૂત્રનું વાચન સભાસપક્ષ ૧૩ કર્યું હતું. આ બનાવ છે તે જુદા પ્રકારને હાઈને જ તે અત્રે જણાવીરા. વિક્રમ સંવત ૯૮૦માં બન્યો છે જ૮૪૫ણ એક મતે તેમનામાં મૂળે ચાર સંઘ લેવાનું મનાયું છે તેમાંના એકનું ૯૮૦ કહેવાય ત્યારે બીજા મતે તેને ૯૯૩ અને ૯૯૮ નામ સરસ્વતી સંધ છે. તે સંધના આચાર્યોની એક પણ કહેવાય જ. અને આ ત્રણે આંક ઉપર ટકેલા પટ્ટાવળી છે તેને સરસ્વતી સંધની પટ્ટાવળી કહેવાય છે. તે દેવદ્રોગણિક્ષમાશ્રમણને દષ્ટાંતની પેઠે સત્ય જ છે. સંબંધી વિવેચન કરતાં એમ જણાવ્યું છે કે વિક્રમ પરંતુ આ બન્ને બનાવ વચ્ચેનું–બુત જ્ઞાનના પ્રચારનું રાજા ૧૮ વર્ષનો થયો, ત્યારે તેમને રાજ્યાભિષેક થયે અને કલ્પસૂત્ર સભા સમક્ષ વંચાયાનું–એક કાકતાલીય હતો. એટલે તેનો સંવત તેના જન્મ દિવસથી જે સાદથપણું ઉભું થયેલું બતાવવાની જરૂર દેખાય છે: ગણવામાં આવે તે આ અઢાર વર્ષનો ફેર નીકળી જાય.
(૮૧) આનાં દષ્ટાંતે વિપુલપણામાં તે શુંગવ શાની કહેવાય? તે સમયે સૌરાષ્ટ્ર ઉપર કે ગુજરાત ઉપર કેની હકીકતે જ નજરે પડે છે કેમકે તે વંશ વૈદિક ધર્મને અણ ચાલુ હતી? તે સર્વ હકીકત શિલાલેખના આધારથી મેં અનુયાયી હતા; જેથી તેમનાં શાસ્ત્રગ્રંથે-પુરાણોમાં તે પુરવાર કરી બતાવી છે તે માટે જુઓ જૈન ધર્મપ્રકાશ રીતીથી કામ લેવાયું છે.
નામના માસિકમાં પુ. ૪૫ અંક ૫ પૃ.૧૬૧-૧૭૪ સુધીને (૮૨) આ ૯૮૦ના આંકને કેટલાકે વીર સંવતને માને મારે લેખ છે. તેના ખુલાસા માટે નીચેની ટી. નં. ૮૩-૮૪ જાઓ. (૮૫) ઉપરની ટી. નં. ૮૨ જુઓ.
(૮૩) જુઓ વિનયવિજયજીકૃત કલ્પસૂત્રની સુખબાધિકા- (૮૬) જુઓ મુનિ કલ્યાણવિજયજીએ લખેલી જૈિન વૃત્તિનું ભાષાંતર પૃ. ૭ કદાચ તેમાં ૯૮૦ (વિક્રમ સંવત) લખે કાળ ગણના', મુદ્રિત ૧૯૭૬, પૃ. ૧૫૬ ( આ આખે નિબંધ હેય પણ લહિઆઓએ વી. ૯૮૦ (વીરાત એટલે વીરને કાશીની નાગરી પ્રચારિણી સભાની પત્રિકા પુ. ૧૦ ભાગ સ વત) લખી વાન્ય હાય.
૪માં પ્રસિદ્ધ થઈ ગયો છે). (૮૪) આ આખાયે બનાવ કયારે બન્યો હતો? આ ભ્રવસેન (૮૭) તેને રાજ્યાભિષેક ૧૮ વર્ષે નહિ પણ ૨૪-૨૫ રાજ કોણ ? તેનું નગર આણંદપરવર્ધમાનપુર કયાં આવ્યું વર્ષની ઉમરે થયો છે (જુઓ ઉપરમાં પૃ. ૨૮ ).
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034580 |
| Book Title | Prachin Bharat Varsh Bhag 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Tribhuvandas Laherchand Shah |
| Publisher | Jain Shwetambar Conference |
| Publication Year | 1938 |
| Total Pages | 476 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 59 MB |