Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 111

પ્રથમ પરિછેદ ].
વિશેની વિચારણા છે, અને બીજો વિક્રમાદિત્ય, તે જે રાજાભોજ તરીકે rangini, this happened in A. D. 433. ઓળખાય છે તે છે.
The Satrunjaya-mahatmya also places [મારું ટીપ્પણ-આ વિદ્વાન મહાશયનું કથન હજુ (Wiford Researches A, S. Bengal IX વિચારપૂર્વક અને બહુ જ બારીક અવલોકનથી તારવી 156 : and Wilso Res. A. s. Beng Xv કાઢેલું દેખાય છે. તેમણે નથી કોઈને ખોટા પણ 39 note) the third Vikramaditya in ઠરાવ્યા, તેમ નથી સાચા વિક્રમાદિત્યની સાલ પણ Samvat 466: A. D. 409=સંવત ૧૦૯૩ બતાવી, તેમ નથી બીજી વિશેષ ઓળખ પણ આપી; અથવા ઈ. સ. ૧૦૩૬ના ઉદયગિરિની ગુફાના એક છતાં અનેક વિક્રમમાંથી જે રાજા વિક્રમભેજ તરીકે શિલાલેખમાં વિક્રમાદિત્યના રાજ્યની સાથે ચંદ્રગુપ્તનું ઓળખાઈ ગયો છે તેની પૂર્વે કેટલાક સમયે વિક્રમ નામ જોડાએલું માલુમ પડે છે. રાજતરંગિણિમાં પણ સંવત્સરને ખરે સ્થાપક થઈ ગયો છે; એટલું એવી હકીકત મળે છે કે, ઉજ્જૈનીના વિક્રમાદિત્યે તેમના કથનમાંથી ગભિત સૂચન નીલે છે ખરૂં. કાશ્મિરની ગાદી ઉપર મંત્રગુપ્તને નિયુક્ત કર્યો હતો.
ઉપરાંત તેમણે એમ પણ બતાવ્યું છે, કે કુલ્લે રાજતરંગિણિની મેં શુદ્ધ કરેલી વંશાવળી પ્રમાણે આ ચારથી આઠ અને નવની સંખ્યામાં વિક્રમાદિત્ય નામ- બનાવની તારીખ ઈ. સ. ૪૩૩ નોંધી શકાય છે. ધારી રાજાઓ હીંદના ભૂમિતળ ઉપર થઈ ગયા શત્રુજ્ય મહાભ્યમાં પણ (જુઓ વીલેડ કૃત એ. દેખાય છે. તેમને કયો પુરુષ સંવત્સરને સ્થાપક સે. બેંગાલનું રીસર્ચીઝ પુ. ૯, ૧૫૬ : અને વિલ્સન ગણી શકાય તે બાબત પોતાનો અભિપ્રાય ઉચ્ચારવાથી કૃત એ. સ બેંગોલનું પુ. ૧૫. ટી. નં. ૩૯) ત્રીજા ચૂપ જ રહ્યા છે. કદાચ ગર્ભિત અભિપ્રાય એમ તદન વિક્રમાદિત્યનો સમય, સંવત ૪૬૬ એટલે ઈસ. ૪૦૯ ધરાવતા પણ હોય કે, સર્વે વિક્રમાદિત્યમાં જે પ્રથમ બતાવાયો છે.” એટલે કે કનીંગહામ સાહેબના મત થયો છે તે જ સંવત્સરનો સંચાલક હેય.
પ્રમાણે (અ) ઉદયગિરિ પહાડની ગુફામાં જે વિ. સં. | વિક્રમાદિત્ય નામની વ્યક્તિઓ કેટલી થઈ છે ૧૦૯૩ને શિલાલેખ છે અને જેમાં વિક્રમાદિત્યના રાજ્ય અને ક્યારે થઈ છે તથા રાજાજ પણ કેટલા અને કેઈ ચંદ્રગુપ્ત થઈ ગયા હોવાનો ઉલ્લેખ છે તે (બ) કયારે થયા છે તે બધુ આપણે આ પરિચછેદે આગળ તેમજ રાજતરંગિણિમાં ઉનીના જે વિક્રમાદિત્યે ઉપર જણાવવાનું છે. એટલે અહીં તે આટલેથી જ પોતાના તરફના પ્રતિનિધિ તરીકે મંત્રિગુપ્તને કાશ્મિરની પતાવીને આગળ વધીશું.]
ગાદી ઉપર બેસાર્યાનું વર્ણવ્યું છે તે (ક) તેમજ જે (૪) સર કનિંગહામ સાહેબને મત ૩૦ એમ છે વિક્રમાદિત્યના રાજ્ય અમલે શત્રુજ્યમહામ્ય નામનું કે, A cave inscription at Udayagiri of પુસ્તક રચાયું હતું તેઃ એમ કુલ મળીને આ ત્રણે the samvat year 1093 or A. D. 1036, વિક્રમાદિત્યે એક જ વ્યક્તિ લાગે છે. કારણ કે રાજcouples the name of Chandragupta, તરંગિણિમાં કાશિમરના શાસનકર્તાઓની જે વંશાવળી with the kingdom of Vikramaditya. પોતે શેધી કરીને શુદ્ધ કરી બતાવી છે, તેમાં વિક્રમાદિત્યે In the Raja Tarangini also it is men- નીમેલ મંત્રિગુપ્તને સમય ઈ. સ. ૪૩૩ને આપેલ tioned that Mantrigupta was placed છે. તથા તે હકીકતને સમર્થન આપનારી અને સ્વતંત્ર on the throne of Kashmir by Vikra- સાધન તરીકે ગણી શકાય તેવી વસ્તુ એ છે, કે મિ
maditya of Ujjain. According to my વિશ્વ અને મિ. વિલ્સન નામના બે વિદ્વાનોએ પણું corrected chronology of the Raja Ta- શત્રુંજય મહામ્ય નામનું પુસ્તક જે વિક્રમાદિત્યના
(૩૦) જીઓ તેમણે પિતે રચેલું પુસ્તક નામે બી જિલ્લા કેપ્સ પુ. ૧૪
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat