Yogdrushti Samucchaya New Edition Part 01 and 02

SR No.: 034350
Original Sutra Author: Haribhadrasuri
Author: Bhagvandas Mehta
Publisher: Mahavir Jain Vidyalay
Publication Year: 2018
Total Pages: 844
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 160 MB

Page 787

ઉપસંહાર : ગ-સાયન અને દુહીત ગમગ
(૭૧૧) યોગ્ય છે, અને એના પર જ અજમાવવા યોગ્ય છે, અને સુગ્રહીત જ કરવા યોગ્ય છે,
નહિ તે ઊલટો આશાતના-સિદ્ધિવ્યાહ-ચમત્કાર દર્શન આદિ કારણે સુગ્રહીત મહાઅનર્થકારક થઈ પડવાને પૂરેપૂરે ભય છે, યોગભ્રષ્ટતારૂપ ગમગ અધ:પતન કરનારો થઈ પડવાને પ્રત્યેક સંભવ છે. એટલા માટે અહીં
આવા ઉક્ત લક્ષણવાળા વેગીઓને જ આ ગપ્રયોગના અધિકારી કહ્યા છે. રાજ્યાસન પર જેમ એગ્ય રાજગુણસંપન્ન પુરુષ જ બિરાજવા યોગ્ય છે, તેમ આ યોગરાજ્યસન પર પણ યોગ્ય યોગી ગુણસંપન્ન મેગી પુરુષ જ બિરાજવા ગ્ય છે. છતાં જો કે અયોગ્ય-અયોગી તેના પર ચઢી બેસવાની ધૃષ્ટતા–ધીઠાઈ કરે, તે તે–“ફિરતાઓ જ્યાં પગ મૂકતાં ડરે છે, ત્યાં મૂખ ધસી જાય છે.” “Fools rush in where angels fear to tread,–તેના જેવું જ ચેષ્ટિત કરે છે ! માટે ઉક્ત કુલગી ને પ્રવૃત્તચક યોગીઓ જ અહીં અધિકારી છે, એમ કેગના અનુભવી જ્ઞાની યેગી પુરુષોનું કથન છે. આ ગીતમાં પણ કનિષ્ઠ, મધ્યમ ને ઉત્તમ પાત્ર પણ હોય છે,જેના લક્ષણ લાક્ષણિક રીતે પરમ ભેગી શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીએ તેમના છેલ્લા અમર કાવ્યમાં આ પ્રકારે ભાખ્યા છે
“ મંદ વિષય ને સરળતા, સહ આજ્ઞા સુવિચાર કરુણા કમળતાદિ ગુણ, પ્રથમ ભૂમિકા ધાર. રોક્યા શબ્દાદિક વિષય, સંયમ સાધન રાગ; જગત ઈષ્ટ નહિ આત્મથી, મધ્ય પાત્ર મહાભાગ. નહિં તૃષ્ણ જીવ્યા તણી, મરણ યોગ નહિં ક્ષેભ; મહાપાત્ર તે માર્ગના પરમ યોગ જિતભ ”-શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજી.
ઉપન્યસ્ત યમાદિનું સ્વરૂપ કહે છે–
इहाहिंसादयः पञ्च सुप्रसिद्धा यमाः सताम् । अपरिग्रहपर्यन्तास्तथेच्छादिचतुर्विधाः ॥२१४ ॥ અહી અહિંસાદિ યમ, પ્રસિદ્ધ પંચ પ્રકાર
અપરિગ્રહ પર્યત તે, ત્યમ ઇરછાદિક ચાર. ૨૧૪, - કૃત્તિ:-- અહીં, લેકમાં, અહિંસા -અહિંસાદિ ધર્મો, પંજ-પંચ-સંખ્યાથી, સક બ્રિાદ-સપ્રસિદ્ધ, સર્વતંત્રસાધારણપણુએ કરીને, યમ-યમો, ઉપર ઇચ્છાય, પ્રવૃત્તિયમ, સ્થિયમે, સિદ્ધિ મે, એમ સતાં-સંતને મુનિઓને, શું પર્યત ? તે કે રિઝર્ચન્તા - અપરિગ્રહ પયત. “ હંસાત્યાન્તયત્રદાવપરિષદ: ચT:-” ( પતં૦ ૨-૩૦ ) અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય, અપરિગ્રહ એ યમે છે,–એ વચનથી. તથwાહિતુર્વિધા:- તથા ઈચ્છા આદિ ચાર પ્રકારના,-પ્રત્યેક પણે ઈચછાયમ, પ્રવૃત્તિયમ, સ્થિરયમ અને સિદ્ધિયમ.