________________
સ્થિરાદષ્ટિ : બાલધૂલિગૃહકીડા સમી સર્વ ભવચેષ્ટા
(૪૬૧) એવું સ્થિર સમ્યક્ સ્થિતિવાળું જે હોય તેને જ “પદ' નામ ઘટી શકે. અને આ આત્મસ્વરૂપ અનુભવ પદ-વેધસંવેદ્ય પદ સ્વભાવભૂત હોઈ તેવું સમ્યફ સ્થિતિવાળું છે, એટલે તેને જ “પદ” નામ બરાબર ઘટે છે. (જુઓ વિવેચન પૃ. ૨૮૮ થી ૨૯૧).
આવું સ્થિર આત્મસ્વભાવ અનુભવરૂપ વેવસંવેદ્ય પદ ગ્રંથિભેદથી આ સ્થિર દષ્ટિમાં પ્રાપ્ત થાય છે, તેથી કરીને અત્રે સૂક્ષમ બોધની સંપ્રાપ્તિ હોય છે. અને એવા સૂકમબેધસંપન્ન સમ્યગદષ્ટિ પુરુષના આવા સહજ ઉદ્ગાર નીકળી પડે છે કે-આમ નિર્મલ સમ્યગદર્શનના પ્રતાપે કરીને જેણે હારું પશુરૂપપણું ટાળીને દેવરૂપપણું કર્યું, દિવ્ય સહજ આત્મસ્વરૂપ પ્રગટ કર્યું તે ભગવાન વીરને અમાપ ઉપકાર હું કદી વિસરું નહિ, રાત દિવસ સંભારું છું.
એ ગુણ વીર તણો ન વિસારું, સંભારું દિન રાત રે; પશુ ટાળી સરરૂપ કરે જે, સમકિતને અવદાત રે.”–શ્રી . દ. સઝાય. પ-૨.
અનંતકાળથી જે જ્ઞાન ભવહેતું થતું હતું, તે જ્ઞાનને એક સમય માત્રમાં જાત્યંતર કરી, જેણે ભવનિવૃત્તિરૂપ કર્યું, તે કલ્યાણમૂતિ સભ્ય દર્શનને નમસ્કાર.” શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજી.
बालधूलीगृहक्रीडातुल्यास्यां भाति धीमताम् । तमोग्रंथिविभेदेन भवचेष्टाखिलैव हि ॥ १५५ ॥ બાલ ધૂલિગ્રહ રમત શી, ભવચેષ્ટા જ સમરત;
તમેચંથિભેદે દીસે, બુદ્ધિમંતને અત્ર. ૧૫૫
અર્થ—આ દષ્ટિમાં તમોગ્રંથિના વિભેદને લીધે બુદ્ધિમતોને અખિલ જ ભવચેષ્ટા બાલકની ધૂલિગ્રહકીડા તુલ્ય ભાસે છે.
વિવેચન બાલધૂલિ ગૃહ ક્રીડા સરખી, ભવ ચેષ્ટા ઈહાં ભાસે રે; ત્રદ્ધિ સિદ્ધિ સવિ ઘટમાં પેસે, અષ્ટ મહાસિદ્ધિ પાસે રે......તે ગુણ વીર.”
–શ્રી જે. દ. સક્ઝાય. ૫-૩ વૃત્તિસાધૂરી વૃક્રીeતુચા-બાલકની ધૂલિગ્રહક્રીડા સરખી-પ્રકૃતિઅસુંદરપણાથી ને અસ્થિરપણથી, અ–આમાં, આ સ્થિરા દૃષ્ટિમાં, મારિ-ભાસે છે, ધીમતાં-ધીમંત-બુદ્ધિમંત પુરુષોને, તમોબપિવિનતમોગ્રંથિના વિભેદરૂપ હેતુથી, મવઝાવિકૈવ હિ-અખિલ જ ભવચેષ્ટા નિશ્ચયે-ચક્રવતી આદિ ચેષ્ટારૂપ પણ પ્રકૃતિઅસુંદરપણુથી ને અસ્થિરપણુથી.
