SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 65
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ६८ एतावुपाधी परजीवयोस्तयोः सम्यङ्गिरासे न परो न जीवः । राज्यं नरेन्द्रस्य भटस्य खेटक स्तयोरपोहे न भटो न राजा ॥ २४६ ॥ ये परमात्मा और जीवकी उपाधियाँ हैं; इनका भली प्रकार बाध हो जानेपर न परमात्मा ही रहता है और न जीवात्मा ही। जिस प्रकार राज्य राजाकी उपाधि है तथा ढाल सैनिककी; इन दोनों उपाधियोंके न रहनेपर न कोई राजा है और न योद्धा । अथात आदेश इति श्रुतिः स्वयं निषेधति ब्रह्मणि कल्पितं द्वयम् । श्रुतिप्रमाणानुगृहीतयुक्त्या तयोर्निरासः करणीय एव ।। २४७ ।। ब्रह्ममें कल्पित द्वैतको 'अथात आदेशो नेति नेति' (बृह० २। ३ । ६) इत्यादि श्रुति स्वयं निषेध करती है; इसलिये श्रुति - प्रमाणानुकूल युक्तिसे उपर्युक्त उपाधियोंका बाध करना ही चाहिये । नेदं नेदं कल्पितत्वान्न कल्पितत्वान्न सत्यं रज्जौ इत्थं दृश्यं साधुयुक्त्या व्यपोह्य विवेक चूडामणि - दृष्टव्यालवत्स्वप्नवच्च । ज्ञेयः पश्चादेकभावस्तयोर्यः ॥ २४८ ॥ यह दृश्य कल्पित होनेके कारण रज्जुमें प्रतीत होनेवाले सर्प और स्वप्न में भासनेवाले विविध पदार्थोंकी भाँति सत्य नहीं है; ऐसी ही प्रबल युक्तियोंसे दृश्यका निषेध करनेपर पीछे उन ( जीव और ईश्वर ) का जो एक भाव बच रहता है वही जाननेयोग्य है। ततस्तु तौ लक्षणया सुलक्ष्यौ तयोरखण्डैकरसत्वसिद्धये नालं 133 विवेक-चूडामणि - 3. D जहत्या न तथाजहत्या किन्तूभयार्थात्मिकयैव भाव्यम् ॥ २४९ ॥
SR No.034107
Book TitleVivek Chudamani
Original Sutra AuthorN/A
AuthorUnknown
PublisherUnknown
Publication Year
Total Pages153
LanguageSanskrit, Hindi
ClassificationBook_Devnagari
File Size10 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy