________________ ચતુર્યામી શ્રમણોએ પણ પ્રભુને પ્રશ્નો પૂક્યાં છે. જે દરેકના ઉત્તરો પ્રભુએ બહુ સરળ અને રસાળ શબ્દોમાં આપ્યા છે. સમવસરણમાં દેશના સાંભળવા આવેલા શ્રાવક-શ્રાવિકા સંઘમાં રહેલા પુણ્યાત્માઓએ પણ પ્રભુને પ્રશ્ન પૂછી સમાધાન મેળવ્યાં છે. આ આગમનાં રચયિતા પંચમ ગણધર શ્રી સુધર્માસ્વામી મહારાજા છે. જ્ઞાન-રત્નાકર સ્વરૂપ આ આગમમાં વિવિધતા સભર અનેક વિષયો વર્ણવાયા છે. માત્ર જૈનદર્શનના નહિ પરંતુ દાર્શનિક જગતના પ્રાયઃ બધા મૂળભૂત તત્ત્વોનું વર્ણન આમાં કરવામાં આવ્યું છે. વર્તમાન વિશ્વની દરેક જ્ઞાન શાખાઓ અહીં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે વણાયેલી છે. આગળ વધીને કહીએ તો ભૂગોળ, ખગોળ, આ લોક-પરલોક, સ્વર્ગ, નરક, જીવવિચાર, રસાયણશાસ્ત્ર, ગર્ભશાસ્ત્ર, સ્વપ્ન-શાસ્ત્ર, ભૂગર્ભશાસ્ત્ર, ગણિત-શાસ્ત્ર, જ્યોતિષશાસ્ત્ર, મનોવિજ્ઞાન, પદાર્થ-વિજ્ઞાન, અધ્યાત્મવિજ્ઞાન, ઇતિહાસ વગેરે અનેક વિષયો આ આગમમાં જોવા મળે છે. શ્રીભગવતીસૂત્ર સર્વાનુયોગમય છે, છતાં એની દ્રવ્યાનુયોગ પ્રધાનતા નકારી શકાય તેમ નથી. આ આગમમાં એક જ શ્રુતસ્કંધ છે. તેનાં અધ્યયનોને શતક શબ્દથી વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે. અહીં શતક શબ્દનો સો સંખ્યા સાથે કોઈ સંબંધ જણાતો નથી. માત્ર અધ્યયન શબ્દના અર્થમાં વપરાયો હોય તેવું જણાય છે. 41 શતકો છે.અવાંતર શતકો 138 છે. 1923 સંપૂર્ણ ઉદ્દેશ છે. પ્રસ્તુત શ્રી વ્યાખ્યા પ્રજ્ઞપ્તિ આગમમાં ગૂંથાયેલી પ્રભુની વાણીમાં સમગ્ર જીવનનું પરિવર્તન કરવાનું અને આત્માને પાવન કરવાનું અતૂટ સામર્થ્ય ભરેલું છે. તેનો કાંઈક પરિચય આવતા લેખમાં જોઈશું. 34 || આગમની ઓળખ
