________________ બનવાને બદલે તેમાં ડૂળ્યો. આથી મોહના કારણે સ્વરૂપ ઢંકાયું એટલે એને શેયના જ્ઞાતા ઈદ્રિયો દ્વારા બનવાનું આવ્યું. આત્મા સાધન વિના પૂર્ણ શેયનો જ્ઞાતા છે. આત્મ પ્રદેશમાં રહેલ શુદ્ધ જ્ઞાનપરિણામ સમગ્ર શેયને ત્યાં રહીને જે જાણી શકે છે અને એને ક્યાંય જવાની જરૂર નથી, પણ આવરણના કારણે અલ્પ જ્ઞાન જ ખુલ્લું છે, તે પણ ઈદ્રિયો ને મનની સહાય દ્વારા બોધનું કાર્ય કરે છે. આપણી જ્ઞાનદષ્ટિવસ્તુને કઈ રીતે પકડે છે તેના પર જ સાચા-ખોટાનો આધાર છે. શાસનનો આધાર બે વસ્તુ પર પ્રથમ દષ્ટિ સુધારો પછી આચાર સુધારો. આચાર ગમે તેટલો સારો હોય પણ વૃત્તિ ખરાબ હોય. માન-કીર્તિવિ.ની કામના હોય એવા આચારની કોઈ કિંમત નથી. ચોથા ગુણઠાણે આવ્યા વિના છઠ્ઠા ગુણઠાણે ન જઈ શકાય, ચોથા ગુણઠાણે આવ્યા પછી કોઈ છટ્ટે ન જઈ શકે તેમાં તેના નિકાચિત કર્મ. ચારિત્ર મોહનીય જ નડતર રૂપ બને. ભૂખ લાગી હોય, ભોજન સામે હોય તો ખાધા વિના રહે ખરો? ૪થા ગુણઠાણે આત્માના સ્વભાવની રુચિ–ભૂખ લાગી ગઈ છે તેને ચારિત્ર ગમશે જ, પણ લઈન શકે તો સમજવું કે અંતરાય નડી રહ્યો છે. જે ભાવનું કારણ હોય તે જ દ્રવ્ય સાચું. કેમ કે તો જ સ્વભાવરૂપે બની શકે. નિશ્ચય પ્રમાણે રુચિ થઈ જાય તો તે પ્રમાણે વીર્યસ્તૂરાયમાન થઈ જ જાય. સમ્યગ્દષ્ટિ આત્મા સંસારનો વ્યવહાર કરીને પણ નિર્જરા જ કરે. કેમ કે માહ્યલો= અંદરનો આત્મા જાગતો જ છે. * તૃષ્ણા એટલે શું? તૃષ્ણારૂપી જલથી પુષ્ટ થયેલી ઈદ્રિયો દ્વારા વિકારરૂપી વૃક્ષો વૃદ્ધિ પામે છે. તૃષ્ણા એટલે લોભના ઉદયથી આત્મામાં લાલસા પેદા થાય છે. લાલસા એટલે પર વસ્તુને મેળવવાનો ભાવ. લાલસા જેમ-જેમ વૃધ્ધિ પામે તેમ તેમ તેવિકારને પેદા કરે. તેના કારણે ચિત્તની અને ઈદ્રિયની અસ્થિરતા અને યોગોની જ્ઞાનસાર-૨ || 213
