________________ (7) તા:- શરીર અને ઈદ્રિયોને તપાવવા દ્વારા જેમાં વિષય અને કષાયની હાનિ થાય અને આત્મરણતા પ્રગટ થાય તે તપ. (8) ત્યાગ:- બાહ્ય અને અત્યંતર ઉપાધિમાં મમતા = મૂચ્છનો ત્યાગ, અન, પાન, વસ્ત્રાદિ બાહ્ય ઉપધિ અને શરીર અત્યંતર ઉપધિ અથવા રજોહરણાદિ ઉપકરણ બાહા ઉપધિ અને ક્રોધાદિ કષાયો અત્યંતર ઉપાધિનો ત્યાગ. (9) આકિંચન્ય - અકિંચન્ય એટલે આત્મા સિવાય સર્વવસ્તુનો અભાવ ધનાદિ કાંઈ વસ્તુ રાખે નહિ. ઉપકરણ પણ માત્ર જે સંયમમાં સહાયક થાય તેવા અને જેટલી જરૂર હોય તેટલા જ રાખે. વધારે કંઈપણ રાખે નહિ. શરીરાદિ પર મમત્વનો અભાવ એ જ આકિંચન્ય. (10) બ્રહ્મચર્ય - બ્રહ્મ એટલે આત્મા, ચર્ય એટલે રમવું. પાંચ ઈદ્રિયોના વિષયનો ત્યાગ કરીને આત્મામાં રમવું તે બ્રહ્મચર્ય. અર્થાત્ ઈષ્ટના રાગનો અને અનિષ્ટનાàષનો ત્યાગ, સ્થૂલતાએ મૈથુનનો ત્યાગ. અથવા બ્રહ્મ એટલે આત્માને જણાવનાર ગુરુ - તેને સમર્પિત થઈને રહેવું તે અર્થાત્ ગુરુકુળવાસનું સેવન કરવા વડે નવ બ્રહ્મચર્યની ગુપ્તિનું પાલન કરવું સમ્યક દર્શન, જ્ઞાન, ચારિત્ર- આ રત્નત્રયીની સાધના રૂપ સમાધિ યોગ ઉપર આરોહણ કરવાની ઇચ્છાવાળા મુનિ એટલે ભાવથી સાધક મહાત્મા પ્રીતિ–ભક્તિ અને વચનાનુષ્ઠાન આચરવારૂપ શુભ સંકલ્પો કરવા દ્વારા અશુભ સંકલ્પોનું નિવારણ કરતા છતાં આરાધક બને છે. જેમ સોય પગમાં નાખવા જેવી નથી, પીડા કરનારી છે. નાખીએ તો પણ અંતે કાઢી જ નાખવાની હોય છે તેટલા માટે જ તેનો બીજો છેડો હાથમાં રખાય છે. તથા નાખતી વખતે પણ સમજાય છે કે આ પીડાકારી છે. તો પણ પગની અંદર ગયેલો કાંટો તેના વિના નીકળતો નથી. તેથી નાંખવા જેવી નહોવા છતાં પણ કાંટો કાઢવા પૂરતી નાખવી પડે છે. કાંટો નીકળતા તુરત જ કાઢી લેવામાં આવે છે. તેમ શુભ જ્ઞાનસાર-૨ || 151
