________________
प्राणायामवर्णनम्
एवं समार्जनं कृत्वा बाह्यशुद्धयर्थमात्मनः । अथाभ्यन्तरशुद्धयर्थं प्राणायामान् समाचरेत् ॥ १६०॥
ऽध्यायः ]
इति श्रीबृहद्योगियाज्ञवल्क्ये स्नानतर्पणसंध्योपासनजपादिविधि (निर्णयो नाम) सप्तमोऽध्यायः ॥७॥
२३०१
अथ अष्टमोऽध्यायः
प्राणायामवर्णनम्
द्विजोत्तमाः ॥ १ ॥
उच्यते ॥२॥
अत ऊर्द्ध प्रवक्ष्यामि प्राणायामस्य लक्षणम् । प्रत्याहारं तथा ध्यानं यथावदनुपूर्वशः । उच्यमानं निबोधध्वं संक्षेपेण सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्री शिरसा सह । त्रिः पठेदायतप्राणः प्राणायामः स गायत्रीं शिरसा सार्धं जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम् । प्रतिप्रणव संयुक्ता त्रिरयं प्राणसंयमः भूर्भुव: स्वर्महर्जनस्तपः सत्यं तथैव च । प्रत्योंकारसमायुक्त तत्सवितुर्वरेणियम् 11811 ओमापो ज्योतिरित्येतच्छिरः पश्चात् प्रयोजयेत् ॥५॥
॥३॥
एष मन्त्रप्रयोगस्त्रिः प्राणायामे निबोधत । त्रिरावर्तनयोगात्तु प्राणायामस्तु शब्दितः || ६ ||
