________________
૧૯
સંત-શિષ્યની જીવનસરિતા :
વ્યવસાયને આરંભ અને મોંઘીભાભીનું આગમન
પિતાનો ધધે હવે જેસિંગભાઈએ સંભાળી લીધો હતો અને નાગરદાસ પણ અંતરમાં માતાપિતાના વિયેગનું દુઃખ અને સત્સંગના રંગમાંથી લાધેલ અનુભવને સંઘરી રાખીને તેમને મદદ કરવા દુકાને બેસવાનું રાખતા. આ દરમિયાન તેમને સાત ગુજરાતી સુધી શાળાને અભ્યાસ પૂરો થયો હતો.
થોડો સમય વીત્યા બાદ પિતાશ્રી પાનાચંદભાઈએ કરેલ વેવિશાળ મુજબ સાંકળીમાએ કુટુંબીજનેની મદદથી જેસિંગભાઈનાં લગ્ન મેંઘીબાઈ સાથે કર્યા. ઘરને પિતાનું ગણનાર આર્યબાળાઓ ઘણું ય સામાન્ય માનવીને જીવન જીવવામાં ખરેખર આધારભૂત બની રહે છે તેમ મેંઘીબાઈ પિતાના પતિની બધી કાળજી રાખવા ઉપરાંત દિયર નાગરભાઈને પણ વત્સલભાવથી સંભાળી લેનારા એક સ્નેહાળ ભાભી નીવડયાં. માબાપવિહોણું નાગરદાસના સુકાતા જીવન-ઝરણાને સ્નેહ અને સંસ્કારથી સિંચતાં રહ્યાં સાંકળીમા. તો તેને પછીથી સાચવતાં-સંભાળતાં રહ્યાં મેંઘીભાભી. નાગરદાસના સાંસારિક અને સાંસ્કારિક જીવનના ઘડતરમાં, શ્રદ્ધા, ધમ, સ્નેહ અને સેવાના સંસ્કાર-સિંચનમાં, આ બનેને ફેળે ખૂબ મોટે છે. “પ્રથમ ગુરુ માતા” એ ન્યાયે રળિયાતબાનું અવસાન થયું ત્યારથી સાંકળીમાએ એ સ્થાન દિપાવ્યું અને હવે તેના રક્ષણ માટે મદદમાં મેંઘીભાભી આવી રહ્યાં.
ધંધાથે ભાવનગર મોટાભાઈ જેસિંગભાઈને હવે સાયલાની દુકાનના સામાન્ય ધંધામાંથી જીવનનિર્વાહમાં ખેંચ પડવા લાગી. આથી નાગરદાસે સાત પડી પછી આગળ અભ્યાસ કરવાનું માંડી જ વાળ્યું અને મોટાભાઈને વધુ ઉપયોગી કેમ થવાય તેની ચિંતામાં પડયા.
