________________
“સંત-શિષ્યની જીવનસરિતા રાખે, સવારસાંજ અપાસર(ઉપાશ્રયે) જાય એટલે ભગવાને તેને બેલાવી લીધી!”
સાંબીકમાની આ સમજૂતી પરથી કાંઈક હાથ લાગ્યું હોય તેવા ભાવથી નાગરે તેમને પૂછયું:
“તે તો આપણે પણ તેવું કરીએ તે ભગવાન આપણને પણ બોલાવી લે અને આપણે બા પાસે જઈ શકીએ ને?” '
જેમતેમ કરીને નાગરને શાંત પડતો જોઈને તેને વધુ કશું ન કહેતાં તેને “હા, બેટા!” એટલું જ સાંકળીમાએ કહ્યું અને તેને ઘરની અંદર લઈ ગયાં.
સાંકળીમાના આ ખુલાસાથી બીજી એક વસ્તુ અજ્ઞાતપણે બની રહી. નાગરની જિજ્ઞાસુ અને દુઃખી એવા બાલચિત્ત પર સેવા અને ધર્મના સંસ્કારપાઠની પૂર્વ છાયા દઢરૂપે પડી રહી.
પણ જન્મ આપનારી રળિયાતબા પાસેથી મળનાર એક “મા”ને સંસ્કાર અને સ્નેહને સ્ત્રોત તે સદાને માટે સુકાઈ ચૂકયે જ હતે... ગામ બહારની સ્મશાનભોમમાં એની કાયા ભડભડ બળી રહી હતી......
જ્યાંથી કેઈથી કદી પાછું ન ફરી શકાય અને જેના વિશે કેઈને પૂછી ન શકાય એવી અગમપ્રદેશની યાત્રાએ એ ચાલી નીકળી હતીઃ
ઉતીર્થો કેઈ ન આવઈ, જા બૂઝીં થાઈ ઈત સબૈ પઠાઈ, ભાર લદાઈ લદાઈ. ૧
– કબીર (માત્ર અહીંથી જ બધા ભાર ભરી ભરીને જઈ રહ્યા છે, જ્યારે ત્યાંથી, એ અગમપ્રદેશમાંથી, કોઈ આવતું નથી કે જેને જઈને પૂછી શકું.) *
૧ “જાવીરથવી ': ના. પ્ર.
મા.
શી: ૬૦ ૩૧.
