________________
સ્નેહનો સ્રોત સુકાયા ... ! યાતખાના મૃતદેહ ખાટલામાંથી નીચે મુકાયેા છે એક ખૂણામાં પિતાશ્રી પાનાચંદભાઈ પાસે સિંગભાઈ આંસુ સારતા ઊભા છે.... ખીજા ખૂણામાં સાંકળીમા અને અન્ય બૈરાંઓની વચ્ચે અને નાગર અને જીવરાજ પહેલાં નહિ જોયેલા એવા આ ખનાવ જોતાં દિગ્મૂઢ મનીને ઊભા છે....
८
સમય થયા. વિધિ પતાવી સા રળિયાતખાના મૃતદેહને ઉઠાવી જવા લાગ્યા. મેાટા નાગરથી રહેવાયું નહિ. વિદ્રોહ કરતા તે પાકારી ઊઠયા
“ખાને ખાંધીને આમ ક્યાં લઈ જાએ છે?”
વડીલ અમીચંદૅના ગુજરી જવાના પ્રસંગે પ્રશ્ના પૂછતા કિશાર વયના શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર જેવી કિશાર નાગરની આ જિજ્ઞાસા હતી. ને તેમાંય વિશેષમાં અહીં હતી. સ્નેહના સ્રોત સમી સગી માની જ વિદ્યાય!
સૈા નાગરને સમજાવવા, ફ્રાસલાવવા, શાંત પાડવા લાગ્યા. પરંતુ નાગરતું સમાધાન થયું નહિ. જીવરાજ તેને પેાતાની રીતે ચાખવટ કરતાં કહેવા લાગ્યા :
મા મરી ગયાં....ભગવાનને ઘેર ગયાં....’
એટલામાં સાંકળીમાએ નાગરને તેડી લીધે. રડતા રડતા તે તેમને પૂછી રહ્યા ઃ
“આ ભગવાનને ઘેર કેમ ગઈ? એ પાછી આવશે કે નહિ ? ‘ભગવાનનું ઘર ક્યાં આવ્યું? આપણે ભગવાનને ઘેર માની પાસે ન જઈ શકીએ ?
તેનાં આંસુ પાછતાં અને તેને છાતીસરસા ચાંપતાં સાંકળીમાએ તેને વહાલથી સમજાવ્યું કે,
“ખા તા ભગવાનનું માણસ હતી. તે માંદા લેાકેાની ચાકરી કરે, ગરીબેને કપડાં ને ભૂખ્યાંને ખાવાનું આપે, સૈા પ્રત્યે પ્રેમ
