Samanya Nirukti

SR No.: 032159
Original Sutra Author: N/A
Author: Chandrashekharvijay
Publisher: Kamal Prakashan Trust
Publication Year: 2005
Total Pages: 290
Language: Gujarati, Sanskrit
Classification: Book_Gujarati
File Size: 36 MB

Page 183

-- -- -- -- -- -- -- -- -- - 1 સામાન્યસ્ય વિરોધિવિષયતાપ્રયુક્તોભયાભાવવત્તે તાદશરૂપાવચ્છિન્નત્વ દોષત્વમ્ | ' હવે ઉક્તલક્ષણની ઘટના વહુન્યભાવવધૂહૂદમાં ગદાધરે જે રીતે કરી છે તે રીતે પંક્તિ છે U સાથે ફરી જોઈ લઈએ. ॥ गादाधरी : वयभावविशिष्टहूदत्वावच्छिन्नविषयकनिश्चयानन्तरं हृदो ।। "वह्निमान् वह्निव्याप्यधूमवांश्चेत्याकारकानुमितेः कदाचिदप्यनुत्पत्त्या
घटाद्यनुमितयः एव तादृशनिश्चयाव्यवहितोत्तरानुमितिसामान्या"न्तर्गतास्तासु च हुदत्वादिविशिष्टे यत् वह्नित्वाद्यवच्छिन्नवैशिष्ट्या| वगाहित्वं, वह्नित्वावच्छिन्नवह्निव्याप्तिविशिष्टधूमत्वावच्छिन्नवैशिष्ट्यावगाहित्वञ्च, तदुभयाभाववत्त्वमक्षतमेव, तत्र तादृशनिश्चयीयविरोधिविषयिताप्रयुक्त त्वमपि, स्वनिष्ठप्रतिबन्धकतावच्छेदकधर्मस्य || स्वानन्तरोत्पन्नज्ञाननिष्ठप्रतिबध्यतावच्छेदकधर्माभावप्रयोजकत्वात्, तत्र ||
हुदत्वादिविशिष्टविशेष्यकत्वावच्छिन्नवह्नित्वादिविशिष्टप्रकारकत्वावच्छिन्न । प्रतिबध्यतानिरूपितप्रतिबन्धकतावच्छेदकीभूताया हूदत्वावच्छिन्नविशेष्यकत्वावच्छिन्नवह्नित्वावच्छिन्नाभावीयप्रकारितायास्तादृश| वह्नित्वादिविशिष्टप्रकारकत्वघटितोभयाभावे तथात्वात् ।
पड्न्यमाप१६ हत्यापछिन्ननिश्चयानन्तर 'हृदो वह्निमान् वह्निव्याप्यधूमवांश्च' त्या॥२४ मनुमिति तो यारे ५९ Gत्पन्न न थाय. भेटले तहत२ चाहि અનુમિતિ જ થાય. તે અનુમિતિમાં હૃદત્વવિશિષ્ટહૂદમાં જે વહ્નિત્વવિ.વચગાહિત્વ છે I અને વહિવવિ.વર્તિનિરૂપિતવ્યાપ્તિ-વિશિષ્ટધૂમતવિશિષ્ટધૂમાવગાહિત્વ છે - એ બેયનો એ U અભાવ જરૂર મળી જાય. આ ઊભયાભાવમાં અનુમિતિ પૂર્વોત્પન્નનિશ્ચયીયવિરોધિ-U
વિષયિતાં પ્રયોજક છે. (કેમકે તે પૂર્વે હોવાથી જ તેવો ઊભયાભાવ તદુત્તરાનુમિતિમાં તે સંપન્ન થયો છે.) કેમકે સ્વનિપ્રતિબંધક્તાવચ્છેદકધર્મ એ સ્વાનન્તરોત્પન્નજ્ઞાનનિષ્ઠ I A પ્રતિબધ્ધતાવચ્છેદકધર્માભાવમાં પ્રયોજક બને.
નિશ્ચય પ્રયોજક કેમ બને? તેમાં હેતુ આપે છે.
"वह्निमान्हुदः" निश्चयनितबध्यतानि३पितातिवंत पइन्यमा१६५६----- सामान्य निरस्त . (१७०) - -- --