________________
100
શ્રી પૃથ્વીચંદ્ર - અને ગુણસાગરનું સરલ - ચરિત્ર
| વિજયપુર નગરના રાજા સુરાંગદને ગુણવાન અને ભાગ્યશાળી વીરાંગદ નામે પુત્ર હતો. પ્રધાનપુત્ર સુમિત્ર સાથે અને ગાઢ મિત્રતા થઈ. એક વાર રાજકુમારે સુમિત્રને કહ્યું, “મિત્ર ! પુણ્યની પરીક્ષા કરવા માટે આપણે દેશાંતર જઈએ. અનેક કૌતુકથી ભરેલી પૃથ્વીને જોઈએ. સજ્જન અને દુર્જનની પરીક્ષા પણ કરીએ. કારણકે ધન, કીર્તિ, યશ, વિદ્યા, પુરુષાર્થ બધુ પ્રાયઃ કરીને પરદેશમાં જ પુરુષને પ્રાપ્ત થાય છે.” રાજકુમારની વાત સાંભળી સુમિત્રે કહ્યું, “આપણે પરદેશ જઈએ અને એક શહેર કે એક રાજાની મુલાકાત લઈને પાછા આવીએ એમાં ચતુરાઈ શી? અનેક નગરો, શહેરો જોઈએ, પુષ્કળ વિજ્ઞાનવિદ્યાનો અભ્યાસ કરીએ, ઘણા રાજાઓની સેવા કરીએ, અનેક જગ્યાએ ફરીને અનુભવ મેળવીએ.” રાજકુમાર વીરાંગદ બોલ્યો કે વાત તો સાચી છે પરંતુ માતાપિતાનો ત્યાગ કેવી રીતે થાય? છાનામાના જતા રહેવાથી દુઃખ થાય અને રજા માગવાથી મળે નહિ.
સુમિત્ર કહેવા લાગ્યો કે કંઈક ઉપાય મળશે. કેટલાક દિવસ પસાર થયા પછી એક દિવસ બે મિત્રો ઉદ્યાનમાં ગોષ્ટિ કરતા હતા ત્યારે કોઈક પુરુષ શરણ શરણ પોકારતો રાજકુમારના પગને વળગી પડ્યો. તેની પાછળ પકડવા આવેલા રાજપુરુષો કુમાર પાસે આવીને બોલ્યા, “રાજકુમાર ! આ દુષ્ટ ચોરે સુદત્ત શ્રેષ્ઠીના મકાનમાંથી ઘણું ધન ચોર્યું છે. રાજાએ એને શૂળી પર ચડાવવાનો હુમક કર્યો છે. અમારી પાસેથી છટકીને આપના શરણમાં આવ્યો છે. માટે અમને સોંપી દો.” વીરાંગદે કહ્યું, “જો તે ચોર છે તો આશરો આપીને રાજાશાનો ભંગ કરવો વ્યાજબી નથી. પણ મારા શરણે આવેલો હોવાથી તમારાથી હણી શકાશે નહિ. પિતાને કહો કે છોડી મૂકે.”
રાજપુરુષો રાજા આગળ જઈને બધી વાત કરી. આશા ભંગ થવાથી રાજાએ ગુસ્સે થઈ રાજકુમારને દેશનિકાલ કર્યો. કુમાર મિત્ર સાથે ખુશ થઈ ને પરદેશ ચાલ્યો ગયો.
