________________
पूर्वशक्तिनाश श्व चरमशक्तिनाशेऽपि मूलाज्ञानानुवृत्त्यापत्त्यनुघाराच्चेति, न किंचिदेतत् । एतेन जागरादिज्रमण स्वमादित्रमतिरोधानमात्रं क्रियते, सर्पन्त्रमेण रज्ज्वां धारात्रमतिरोधानवत, अज्ञाननिवृत्तिस्तु ब्रह्मात्मैक्यविज्ञानादेवेत्यभि |निरस्तम् । एवं सति ज्ञानस्याज्ञाननिवर्तकतायां प्रमाणानुपलब्धेस्तन्निवृत्तिमूलमोदानाश्वासान्मा जूमदाहरणोपालंजः, श्रुतिः श्रुतार्थापत्तिश्चैतदर्थे प्रमाणतामवगाहेते एव । तत्र श्रुतिस्तावत्-"तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमेति” मृत्युरविद्येतिY शास्त्रप्रसिछ, तथा “तत्त्वजावाद्भूयश्चान्ते विश्वमायानिवृत्तिः" स्मृतिश्च-“दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया पुरत्यया । मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥१॥ ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः । तेषामादित्यवज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ २॥" इत्यादि । एवं "ब्रह्मविद्ब्रह्मैव जवति" "तरति शोकमात्मवित्", "तरत्यविद्यां वितता हृदि यस्मिन्निवे| शिते । योगी मायाममेयाय तस्मै ज्ञानात्मने नमः॥१॥ इति" "अविद्यायाः परं पारं तारयसीत्यादिः" श्रुतार्थापत्तिश्च| "ब्रह्मज्ञानाद्ब्रह्मजावः श्रूयमाणस्तक्ष्यवधायकाज्ञाननिवृत्तिमन्तरेण नोपपद्यत इति ज्ञानादज्ञाननिवृत्तिं गमयति"। "अनृतेन हि प्रत्यूढा नीहारेण प्रावृताः," "अन्यधुष्माकमन्तरं," "अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः" इत्यादि श्रुतिस्मृति शतेन्योऽज्ञानमेव मोक्षव्यवधायकत्वेनावगतम् , एकस्यैव तत्त्वज्ञानेनाज्ञाननिवृत्त्यन्युपगमाच्च, नान्यत्र, व्यभिचारदर्शनेन ज्ञानस्याज्ञाननिवर्तकत्वबाधोऽपीति चेन्न, एतस्यैकजीवमुक्तिवादस्य श्रघामात्रशरणत्वात् , अन्यथा जीवान्तरप्रतिनासस्य । स्वामिकजीवान्तरपतिजासवपित्रमत्वे जीवप्रतिजासमात्रस्यैव तथात्वं स्यादिति चार्वाकमतसाम्राज्यमेव वेदान्तिना प्राप्त स्यात् । उक्तश्रुतयस्तु कर्मण एव व्यवधायकत्वं, दीपकर्मात्मन एव च ब्रह्मजूयं प्रतिपादयितुमुत्सहन्त इति किं शशशृंग| १ ( पंडमलेति)
