________________
જેમાં સંસારનું વર્ણન થાય અને નરક વિગેરે ચાર ગતિમાં અનુપૂર્વીના ઉદયથી એક ભવથી બીજો ભવમાં જવું, તે વિ સંસાર છે. અને ભાવ સંસાર એટલે સંસતિને સ્વભાવ તે આર્થિક વિગેરે ભાવની પરિણતિરંપ છે, તેમાં પ્રકૃતિ, સ્થિતિ, અનુભાગ, અને પ્રદેશ એમ ચાર પ્રકારના કર્મના બંધના પ્રદેશ વિપાકનું ભોગવવું છે. આ પ્રમાણે દ્રથી લઈ ભાવ સુધી પાંચ પ્રકારને સંસારે છે અથવા દ્રવ્યાદિક ચાર પ્રકારને સંસાર છે તે આ પ્રમાણે અશ્વથી હાથી. ગામથી નગર અને વસંતથી ગ્રીષ્મ. તથા આદથિકથી
પમિક એમ ચાર પ્રકારે થાય છે, એમ બંને પ્રકારે સંસાર બતાવ્યું છે, આ સંસારમાં કર્મને વશ થલા છે આમ તેમ ભમે છે. તેથી કર્મનું એવરૂપ બતાવે છે. णामंठवणाकम्मं, दव्वकम्मं पओगकम्मं च । समुदाणिरियावहिणं आहाकम्मंतवोकम्मं ॥१८॥ किहकम्म भावकम्मं, दसविह कम्मं समामओ होह।
નામે કર્મ. તે કર્મ વિષયથી શૂન્ય. એવું નામ માત્ર છે. સ્થાપના કર્મ પુસ્તક અથવા ૫ત્ર વિગેરેમાં કર્મ વગણાનું સદૂભવ. અસદભાવ એમ બેરૂપે જે લખેલું કે ચિતરેલું હોય કમ છે તે સ્થાપના કર્મ છે.
દ્રશ્ય કર્મમાં. શરીર, ભથશરીર સીવાય વ્યતિરિકત બે પ્રકારે છેદ્રવ્ય કર્મ અને તે દ્રવ્ય કર્મ, તેમાં દ્રવ્ય કર્મ તે કર્મ
