________________
(૪૩) વંદ્વ સમાસ કરે.) આ બધાને અંગે કષાયે વિષયપણે રહ્યા છે, અને આત્મામાં પ્રસન્નચંદ્ર રાજર્ષિની માફક વિષયપણે છે; તેમ એકેન્દ્રિય વિગેરેને પણ કષાય છે. આ પ્રમાણે કષાયનું સ્થાન બતાવવા વડે સૂત્રપદમાં લીધેલું છે. સ્થાન સમાપ્ત કરીને જીતવાગ્યવિષયવાળા કક્ષાના નિક્ષેપ કહે છે. णामंठवणादविए, उप्पत्ती पच्चए य आएसो। रसभावकसाए या, तेण य कोहाइया चउरो १८१
કષાયના નિક્ષેપા. - જે છે તે અર્થ ન બતાવે, તે નિરપેક્ષ અભિધાન માત્ર તે નામ કષાય છે અને સદભાવ (તદાકાર ચિત્ર વિગેરે) અસદ્દભાવ (તદાકાર નહી.) જેમ ઇટ વિગેરેના દેવ બનાવે છે તે બે પ્રકારે સ્થાપના નિક્ષેપ છે. જેમકે, ભયંકર ભ્રકુટિ (આંખની ભ્રમર) કોધથી ચઢાવી કપાળમાં ત્રણ સળ પાડ ત્રીશળ સાથે મેટું તથા આંખ લાલ કરી હેઠદાંત પીસતે પરસેવાના પાણું વિગેરેથી સંપૂર્ણ ક્રોધનું ચિત્ર પુસ્તક અથવા અક્ષ વાટક ( વિગેરેમાં રહેલ તે સ્થાપના કષાય છે. (ક્રોધ જીવને આશ્રયી છે, અને કેધનાં ચિન્હ જેને પ્રગટ થયાં હોય; તેવા ધીનું ચિત્ર પુસ્તક અથવા બીજામાં ચિત્ર પાડે તે કષાયનું ચિત્ર હેવાથી સ્થાપના કષાય છે.) દ્રવ્યકષામાં શરીર તથા ભવ્ય શરીરથી વ્યતિરિક્ત કર્મ દ્રવ્ય કષા.
