SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 148
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ૧. શ્વસ્તન ભવિષ્યકાળ ૧. ધાતુના અંત્ય સ્વર અને ઉપાંત્ય હસ્વ સ્વરનો ગુણ કરીને ૢ પ્રત્યય લગાડવો. અંતે તૃ વાળા નામની પ્રથમા વિભક્તિના જે રૂપો થાય છે તે જ તૃતીય પુરુષના રૂપો છે એમ જાણવું. પહેલા અને બીજા પુરુષમાં અસ્ ધાતુના પરમૈપદના રૂપ પ્રથમા વિભક્તિને લગાડવાથી અને આત્મનેપદવાળા ધાતુને અક્ના આત્મનેપદના રૂપો લગાડવાથી આ કાળના રૂપો થાય છે. ૨. પ્રત્યયો પૂર્વે સેટ્ ધાતુને રૂ લાગે, વેટ્ ધાતુને વિકલ્પે રૂ લાગે અને અનિટ્ ધાતુને રૂ નલાગે. દા.ત. મૂ = મવિતા । (સેટ્), મૃત્ = માનિતા / માર્યાં । (વે), શત્ = શા । (અનિટ્) ૩. ૬૧, સદ્, તુમ, રુણ્ અને રિધ્ ધાતુમાં આ કાળમાં પ્રત્યય પૂર્વે વિકલ્પે રૂ લાગે છે. ફળ્ = ફળ્ + તા = ષિતા / ટા। તુમ્ = તુમ્ + તા = તોમિતા / નોબા । ૪. સ ્, વધાતુમાં જ્યારે ફ્નો થયા પછી તે નો પછીના પર લોપ થાય ત્યારે પૂર્વના મ કે આ નો ઓ થાય છે. દા.ત. સ ્=સ ્ + ત = સ ્ + થા = સ ્ + ઢા = સોઢા । વ ્ = વોહા । ૫. વક્ (આ.વેટ્) ધાતુ વિકલ્પે પરÂપદ બને છે અને ત્યારે હૈં ન લાગે. દા.ત. વનમામિ । જસ્વિતાફે / ભાદે । ૨. સામાન્ય ભવિષ્યકાળ ૧. આ કાળના પ્રત્યયો વર્ત.કા.ના પ્રત્યયની પૂર્વે સ્વ લગાડવાથી થાય છે. ધાતુ સે, અનિટ્ કે વેટ્ હોય તે પ્રમાણે ચ ની પૂર્વે રૂ લગાડવી કે ન લગાડવી. પ્રત્યય પૂર્વે અંત્ય સ્વર અને ઉપાંત્ય હસ્વ સ્વરનો ગુણ થાય છે. ૨. ધાતુને અંતે ક્ + સ્ થી શરૂ થતો પ્રત્યય = અંત્ય સ્ નો ત્ થાય છે. દા.ત. વક્ + સ્થતિ = વત્ + સ્થતિ = વસ્મૃતિ । ૩. ગમ્ (૫.), અને ૠ કારાંત અનિટ્ ધાતુઓ સેટ્ બનવાથી રૂ લાગે છે. દા.ત. હ્ર = રિતિ। હન્ = નિયતિ । ૪. વૃત્ અને નૃત્ સેટ્ હોવા છતાં પણ વિકલ્પે રૂ લાગે છે. સુ. સં. મન્દિરાન્તઃ પ્રવેશિકા ૧૩૫ પાઠ - ૧૫
SR No.022987
Book TitleSubodh Sanskrit Mandirant Praveshika Part 02
Original Sutra AuthorN/A
AuthorRamkrishna Gopal Bhandarkar
PublisherDivya Darshan Trust
Publication Year2012
Total Pages348
LanguageGujarati
ClassificationBook_Gujarati
File Size27 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy